[Ankur 2019]

Chapter 1

सलोनीचं आयुष्य मुंबईच्या वेगवान रस्त्यांसारखंच धावत होतं. सकाळी ऑफिसच्या मिटिंग्ज, दुपारी टीमच्या डेडलाईन्स, आणि संध्याकाळी काचेच्या खिडक्यांतून दिसणारा मुंबईचा पावसाळी नजारा — हाच तिचा श्वास झाला होता. ती एका मोठ्या कॉर्पोरेट कंपनीत टीम लीडर होती. वय फक्त सत्तावीस, पण चेहऱ्यावर आत्मविश्वासाची चमक आणि चालण्यात एक शहरात वाढलेल्या मुलीची ठाम ओळख होती. तिच्या आयुष्यात प्रेमासाठी वेळ उरला नव्हता, किंवा कदाचित तिला वाटायचं की प्रेम ही फक्त चित्रपटांत शोभणारी गोष्ट आहे.

पण राहुल तिच्या आयुष्यात आला आणि त्या विचारांची शांतपणे राख झाली.

राहुल पहिल्यांदा ऑफिसच्या एका क्लायंट मिटिंगमध्ये भेटला होता. तो महाराष्ट्राच्या एका छोट्याशा गावातून आलेला होता, पण त्याच्या व्यक्तिमत्त्वात एक वेगळीच शालीनता होती. त्याचा रंग हलका गव्हाळ, केस नेहमी व्यवस्थित विंचरलेले, आणि चेहऱ्यावर एक शांत, उबदार हास्य. त्याच्यात काहीतरी जुन्या मराठी नायकांसारखं होतं — साधं, पण आतपर्यंत भिडणारं. तो बोलताना डोळ्यांत डोळे घालून बोलायचा, आणि प्रत्येक शब्दात एक जिव्हाळा असायचा.

सलोनीला सुरुवातीला स्वतःवरच राग यायचा. “मी? एका गावाकडच्या मुलाकडे आकर्षित होतेय?” ती स्वतःलाच विचारायची. पण राहुलचं तिच्या नखांकडे बघून “खूप सुंदर दिसतात तुझे हात” असं सहज म्हणणं… मिटिंग संपल्यावर हलक्याने तिच्या हाताला स्पर्श करणं… आणि त्या स्पर्शात कुठलाही उथळपणा नसून एक विचित्र आपलेपणा असणं… हे सगळं तिच्या मनात खोलवर झिरपत गेलं.

हळूहळू ती त्याच्यात गुंतत गेली.

मुंबईच्या कॉफी शॉप्सपासून ते मरीन ड्राईव्हच्या ओल्या रात्रींपर्यंत, त्यांच्या भेटी वाढत गेल्या. राहुल शहरातला नव्हता, पण शहराने त्याला स्वतःची एक मोहक भाषा दिली होती. तो फार मोठमोठ्या गोष्टी बोलत नसे; पण सलोनी दमून ऑफिसमधून बाहेर पडली की तिच्यासाठी आधीच गरम चहा घेऊन उभा असायचा. तिच्या चेहऱ्यावरचा थकवा तो न बोलता वाचायचा.

आणि मग एक दिवस, त्यांच्या लग्नाचा दिवस उजाडला.

लग्नानंतर पहिल्या रात्री, खोलीत मंद दिव्यांचा प्रकाश होता. बाहेर पावसाची सर कोसळत होती. सलोनी अजूनही नव्या नात्याच्या संकोचात हरवलेली होती. राहुल तिच्याजवळ आला, तिच्या चेहऱ्यावरून हलकेच केस बाजूला केले, आणि तिच्या ओठांवर पहिलं चुंबन ठेवलं. त्या क्षणी सलोनीच्या अंगातून जणू विजेचा एक नाजूक प्रवाह गेला. तिच्या आत काहीतरी वितळलं. ती डोळे मिटून त्याच्या मिठीत विरघळत गेली. त्या स्पर्शात वासना नव्हती; होती ती पूर्ण स्वीकाराची भावना.

लग्नानंतर काही दिवसांनी राहुलने एक गोष्ट मांडली.

“सलोनी… गावात परत जायचं आहे. आईबाबा एकटे आहेत. आणि… मला वाटतं तू नोकरी सोडावी.”

तो क्षण तिच्यासाठी धक्कादायक होता. मुंबईत स्वतःचं करिअर उभं केलेल्या मुलीसाठी हा निर्णय सोपा नव्हता. तिच्या डोक्यात हजारो विचार घोंघावत होते. कॉर्पोरेट ऑफिसची ओळख, स्वतःची कमाई, स्वतःची स्वतंत्र दुनिया… हे सगळं सोडून एका गावात “कुलवधू” म्हणून जगणं?

तिला ते अस्वस्थ करणारं वाटलं.

पण त्याच वेळी… त्या विचारात एक गूढ आकर्षणही होतं.

एखाद्या मोठ्या शहरातील धावपळीचं आयुष्य मागे टाकून, एका जुन्या वाड्यात सकाळी लवकर उठणं, अंगण झाडणं, साडी नेसून घरातल्या मोठ्यांना नमस्कार करणं… त्या कल्पनेत काहीतरी काळोखासारखं पण विचित्र मोहक होतं. जणू तिच्या आतल्या एका वेगळ्याच स्त्रीला ते आयुष्य हवं होतं.

आणि अखेर, एका संध्याकाळी तिने resignation letter टाइप करायला सुरुवात केली.

ऑफिसच्या स्क्रीनसमोर बसलेली सलोनी थोडी थरथरत होती. प्रत्येक शब्दासोबत ती स्वतःच्या जुन्या आयुष्यापासून दूर जात होती. “Regards, Saloni…” टाइप करून तिने हात थांबवला.

मागून राहुलने तिला हलकेच मिठी मारली.

त्याच्या छातीची उब तिच्या पाठीला जाणवत होती. सलोनीने डोळे मिटले. त्या क्षणी तिला जाणवलं — ती फक्त नोकरी सोडत नव्हती, ती स्वतःचं संपूर्ण आयुष्य बदलत होती.

तिने कीबोर्डपासून हात दूर केला आणि स्वतःला त्याच्या मिठीत सोडून दिलं.
त्या रात्री तिने स्वतःला पूर्णपणे त्याच्यावर विश्वासाने टेकवलं.
काही दिवसांनी ते गावाकडे निघाले.

लोकल ट्रेनचा तो प्रवास सलोनीसाठी अगदी वेगळा होता. डब्यात घामाचा वास, कष्टाने थकलेले चेहरे, साधे कपडे घातलेले लोक… मुंबईच्या एसी ऑफिसमधून आलेल्या तिच्यासाठी ते सगळं नवीन होतं. तिने आईने दिलेली गडद मरून रंगाची शिफॉन साडी नेसली होती. हलकासा मेकअप, मंगळसूत्र, आणि केसांत मोगऱ्याचा गजरा.

पण त्या गर्दीत ती स्वतःला वेगळी वाटत होती.
तरीही तिचे डोळे सतत राहुलवरच खिळलेले होते.

तो तिच्याकडे पाहून हलकंसं हसला, आणि तिच्या हातावर आपला हात ठेवला.

“घाबरतेयस?” त्याने विचारलं.

सलोनीने मान हलवली.

“थोडंसं…”

राहुल हसला.
“गाव तुला बदलून टाकेल.”

ट्रेनच्या खिडकीबाहेर हळूहळू मुंबई मागे पडत होती. उंच इमारतींच्या जागी हिरवी शेतं दिसू लागली. आकाश अधिक मोकळं होत गेलं.

आणि सलोनीच्या मनात एक विचित्र भावना उगवत होती.

जणू ती एका नव्या जगाच्या दारात उभी होती…
जिथे तिचं आयुष्य तिच्या कल्पनेपेक्षा कितीतरी जास्त रानटी, खोल आणि अनपेक्षित होणार होतं.

टांग्याचे चाक लाल मातीच्या रस्त्यावरून हलके हलके खडखडत पुढे सरकत होते. संध्याकाळचा सूर्य आता खाली झुकत होता आणि त्याच्या केशरी प्रकाशात सगळं गाव एखाद्या जुन्या मराठी चित्रपटासारखं दिसत होतं. सलोनी अजूनही त्या नव्या वातावरणात हरवलेली होती. मुंबईच्या काचेच्या इमारती, हॉर्नचा गोंगाट, एसी ऑफिसचा गंध — हे सगळं जणू फार दूर मागे राहिलं होतं.

स्टेशनबाहेर पाऊल टाकल्याक्षणीच तो माणूस त्यांच्या समोर आला होता.

उंच, मजबूत देह. पांढरा कुर्ता, घट्ट नेसलेलं धोतर, डोक्यावर गांधी टोपी आणि चेहऱ्यावर जाड मिश्या. त्याच्या अंगातून येणारा घाम, तंबाखू आणि उन्हाने भाजलेल्या शरीराचा मिसळलेला मातीचा वास सलोनीला पहिल्यांदाच इतका जवळून जाणवत होता. मुंबईतल्या डिओड्रंट आणि परफ्यूमच्या सवयीमुळे तिला तो वास सुरुवातीला जरा अस्वस्थ करणारा वाटला… पण त्यात काहीतरी कच्चं, रानटी आणि विचित्रपणे आकर्षकही होतं.

“अरे राऊल्या!” त्या माणसाने जोरात हसत राहुलला मिठीत खेचलं.

राहुल अक्षरशः त्याच्या रुंद बाहूंमध्ये हरवून गेला. सलोनीच्या ओठांतून नकळत हलका श्वास बाहेर पडला. तिने संकोचाने ओठ चावले. त्या मिठीत एक रांगडी आपुलकी होती. शहरातली नीटनेटकी सभ्यता नव्हती — पण त्यात एक दडपण आणणारी ताकद होती.

“ही का आपली वहिनी?” त्या माणसाचे डोळे आता सलोनीवर रोखले गेले.

सलोनीने हलकंसं हसून नमस्कार केला.

“मी गणपत… राहुलचा काका. मोठा भाऊ त्याच्या बापाचा.” तो अभिमानाने म्हणाला.

त्याचा आवाज जाड, घोगरा आणि पूर्ण गावाकडच्या लहेजातला होता. प्रत्येक शब्दात मातीतला खरखरीतपणा होता.

सलोनीने साडीचा पदर नीट करत हलकेच मान डोलावली.

“नमस्कार काका…”

“अहोऽऽ!” तो मोठ्याने हसला. “मुंबईची पोरी पण भारी मराठी बोलत्ये की!”

राहुलने डोळे फिरवले. “काका, जरा शांत…”

“अरे, आता आमची सून झालीये ती. तिची गंमत नाही केली तर काय उपयोग?”

सलोनीच्या गालांवर नकळत गुलाबी छटा चढली.

टांग्यात बसल्यावर गावाचा प्रवास सुरू झाला. घोड्याच्या टापांचा आवाज, शेतातून येणारा ओलसर वाऱ्याचा गंध, दूर कुठेतरी ऐकू येणारा ढोल — सगळं तिच्यासाठी नवीन होतं.

राहुल तिच्या शेजारी बसला होता. त्यांच्या हातांचा हलकासा स्पर्श झाला आणि दोघंही नकळत थरारले.
सलोनीने त्याच्याकडे पाहिलं.

राहुल अजूनही शहरातल्या सभ्य पुरुषासारखाच दिसत होता. नीटनेटका, संयमी. पण त्याचा काका…
त्याच्याकडे पाहिलं की सलोनीच्या अंगावर हलकी शिरशिरी उठत होती.

तो अगदी लावणीच्या फडात ढोलकी वाजवणाऱ्या रांगड्या पुरुषांसारखा दिसत होता. उन्हाने भाजलेली तपकिरी त्वचा, जाड मनगटं, आणि डोळ्यांत एक रोखून पाहणारी सवय.

“काय वहिनी…” काका मागे वळून म्हणाला, “मुंबईत काय काम करत होतीस बरं?”

“कॉर्पोरेटमध्ये टीम लीडर होते…” सलोनीने उत्तर दिलं.

क्षणभर शांतता पसरली.

मग काका मोठ्याने हसला.

“अहोऽऽ! म्हणजे लोकांना हुकूम सोडायची सवय हाय तर!”

सलोनी गोंधळून हसली.

“आता आमच्या गावात तसं चालणार नाय बरं का…” तो पुढे म्हणाला. “इथं सकाळी कोंबडा आरवायच्या आत उठायचं. चूल पेटवायची. घर सांभाळायचं. कुलवधू म्हणजे कुलवधू!”
त्याच्या आवाजात चेष्टा होती… पण त्या चेष्टेखाली एक खरखरीत गंभीरपणाही दडलेला होता.
राहुल लगेच कुरकुरला.

“काका, पुरे आता.”

“अरे काय पुरे?” काका खदखदून हसला. “शहरातून आली म्हणून काचेच्या पेटीत ठेवायचं का तिला?”

सलोनी खाली पाहत होती. तिच्या बोटांनी साडीचा पदर घट्ट पकडला.
तिला त्या बोलण्यातला रांगडेपणा जाणवत होता. थोडा अस्वस्थ करणारा. पण त्याच वेळी… तिच्या मनात कुठेतरी एक विचित्र उष्णता उठत होती.

का?

तिलाच समजत नव्हतं.

काकाचा आवाज पुन्हा आला.

“पण एक सांगतो वहिनी… गाव बाईला बदलून टाकतं. सुरुवातीला सगळ्या शहरच्या पोरी घाबरत्यात… मग हळूहळू मातीत मिसळून जात्यात.”

त्याने तिच्याकडे रोखून पाहिलं.

“तुम्ही पण मिसळाल.”

सलोनीच्या पोटात हलकासा गोळा आला.

टांगा आता एका मोठ्या वाड्यासमोर येऊन थांबला.

जुनं लाकडी फाटक. अंगणात उभा पिंपळ. भिंतींवर काळाच्या खुणा. आणि आतून येणारा धूप, माती आणि जुन्या घराचा गंध.

घोडा थांबला.

आणि सलोनीचं हृदयही.
तिने हळूहळू वर पाहिलं.
हेच होतं आता तिचं नवीन घर.

“माझी वहिनी आली शेवटीऽऽ!”

अचानक अंगणभर एक खणखणीत, गोड आवाज घुमला आणि पुढच्याच क्षणी एक मुलगी धावत येऊन सलोनीला घट्ट मिठी मारून बसली.

सलोनी अक्षरशः दचकली.

त्या मुलीच्या गालांवर गुलाबी छटा होती, ओठ टपोरे आणि हसताना डोळ्यांत एक निरागस चमक. साधा सलवार-कमीज घातलेला असला तरी तिच्यात गावाकडच्या मुलींचं ते सहज सौंदर्य होतं — न सजलेलं, पण जिवंत.

“रेश्मा…” राहुल हसला. “जरा शांत.”

“काय शांत? वहिनी आहे माझी!” ती खट्याळपणे म्हणाली.

सलोनी नकळत हसली.

तेवढ्यात मागून एक जड, सावकाश चाल ऐकू आली.

सलोनीने वर पाहिलं.

पांढरी साडी नेसलेली एक भरदार देहयष्टीची स्त्री अंगणातून पुढे येत होती. डोक्यावर पदर, कपाळ कोरं, चेहऱ्यावर वयाच्या सुरकुत्या असूनही एक ठसठशीत सौंदर्य. त्वचा उजळ — अगदी राहुलसारखीच. पुढच्या केसांत चांदीसारखे पांढरे बट चमकत होते.

“आई…” राहुल शांत स्वरात म्हणाला.

ही होती मंजिरीदेवी.

सलोनीने लगेच खाली वाकून तिच्या पाया पडली.

मंजिरीदेवींनी तिच्या डोक्यावर हात ठेवला.

“सुखी रहा.”

[Ankur 2019]

त्यांच्या आवाजात कडकपणा होता, घर सांभाळणाऱ्या मोठ्या बाईचा अधिकार होता… पण त्या अधिकाराखाली कुठेतरी मायेची उबही लपलेली होती. सलोनीने पाया पडताच मंजिरीदेवींनी तिच्या डोक्यावर हात ठेवला आणि “सुखी रहा” इतकंच म्हटलं, पण त्या दोन शब्दांत एक विचित्र वजन होतं. सलोनी अजून सरळ उभीही राहिली नव्हती, तेवढ्यात रेश्मा अचानक खट्याळपणे पुढे आली आणि स्वतःचे पाय पुढे करत म्हणाली, “माझे पण पाया पड वहिनी! नाहीतर आशीर्वाद अर्धा राहील!” क्षणभर अंगणात शांतता पसरली. मग मंजिरीदेवी जोरात हसल्या. त्यांनी रेश्माच्या पाठीवर हलकी चापट मारली. “ए वेड्या! जरा नीट वाग!” त्यांच्या आवाजात राग कमी आणि लाड जास्त होते. आजूबाजूला हलकासा हशा पसरला. सलोनीही नकळत हसली, पण त्याच क्षणी तिची नजर बाजूला उभ्या राहुलच्या काकाकडे गेली… आणि मग मंजिरीदेवींकडे.


दोघं अगदी जवळ उभे होते. गावच्या अंगणात उभं राहूनही त्यांच्या भोवती काहीतरी वेगळंच वातावरण तयार झालं होतं. काकाचा मोठा, जाड हात मागे सरकताना मंजिरीदेवींच्या हाताला हलकासा स्पर्श झाला. अगदी क्षणभरासाठी. इतका छोटा की बाकी कुणाचं लक्षही गेलं नसतं. पण सलोनीच्या डोळ्यांनी तो क्षण पकडला. मंजिरीदेवींनी लगेच नजर खाली केली. त्यांच्या गोऱ्या गालांवर अगदी हलकी लालसर छटा उमटली. काकाच्या मिशांखाली मात्र एक मंद, जाणतं हसू पसरलं होतं. सलोनीच्या छातीत धस्स झालं. काय होतं हे? तो त्यांच्या नवऱ्याचा मोठा भाऊ होता. मग त्या अशा का लाजल्या? आणि काकाच्या नजरेत ती विचित्र ओळखीची मोकळीक का होती? हवेत अचानक काहीतरी न बोललेलं तरंगलं. गावाच्या मातीच्या वासात, संध्याकाळच्या धुरकट प्रकाशात, त्या दोघांमधली ती क्षणभराची जवळीक सलोनीच्या मनात काट्यासारखी अडकली.

पण विचार करायलाही तिला वेळ मिळाला नाही. अचानक अंगणात काही धिप्पाड, पहलवानासारखे पुरुष आत आले. कुणाच्या कमरेला लाल फेटे होते, कुणाच्या खांद्यावर जाड अंगरखे. त्यांच्या चालण्यात एक रांगडी ताकद होती. त्यांच्यातल्या एकाच्या हातात एक छोटी कोंबडी तडफडत होती… आणि दुसऱ्याच्या हातात चमकणारा सुरा. 

सलोनीच्या पोटात गोळा आला. “आई, हे सगळं बंद करा आता,” राहुल अचानक चिडलेल्या आवाजात म्हणाला. “आजच्या काळात—” “राहुल!” मंजिरीदेवींचा आवाज एवढा कठोर झाला की संपूर्ण अंगण एका क्षणात शांत पडलं. त्यांनी त्याच्याकडे रोखून पाहिलं. “रितीरिवाज म्हणजे रितीरिवाज. आपल्या घरात पिढ्यानपिढ्या चालत आलेत.” राहुलने काही बोलायचा प्रयत्न केला, पण मग तो शांत झाला. सलोनीने पहिल्यांदाच तिच्या नवऱ्याकडे वेगळ्या नजरेने पाहिलं. मुंबईत meetings मध्ये लोकांना गप्प करणारा राहुल… इथे मात्र आईसमोर पूर्ण शांत झाला होता. त्या क्षणी तिच्या अंगातून एक हलका थरार गेला. त्या गावात authority वेगळी होती. पुरुषांची ताकद, बायकांची शांत पण कठोर सत्ता, आणि रितीरिवाजांचं वजन.

पुढच्याच क्षणी — “छऽऽक!” सुरा चमकला. कोंबडीचा आवाज हवेत तुटला. सलोनी जवळजवळ किंचाळलीच. तिच्या हातांनी नकळत राहुलचा हात घट्ट पकडला. ताज्या रक्ताचा धातूसारखा वास मातीच्या गंधात मिसळला आणि तिचं पोट हललं. पण बाकी कुणाच्याही चेहऱ्यावर काही बदल नव्हता. ते पहलवानासारखे पुरुष शांतपणे बाजूला झाले. मंजिरीदेवींनी मात्र अगदी स्थिर चेहऱ्याने आरतीचं ताट उचललं. जणू काहीच घडलं नव्हतं. “या, सूनबाई…” त्या शांत आवाजात म्हणाल्या. “घरात पाऊल टाका.” राहुल visibly थकलेला दिसत होता. तेवढ्यात काकाने त्याच्या पाठीवर जोरात थाप मारली. “काय राव! दमलास आधीच?” राहुल अक्षरशः कळवळला. “काका!” काका मोठ्याने हसला. “अरे… लग्न झालंय तुझं आत्ताच! एवढ्यात दमायला लागलास?” काही सेकंद शांतता पसरली. मग त्या वाक्याचा अर्थ सलोनीच्या लक्षात आला. तिचा चेहरा पूर्ण लाल झाला. तिने पटकन नजर खाली केली. काका अजूनही हसत होता — उघड, रांगडं, थोडंसं उर्मट हसू. आणि विचित्र गोष्ट म्हणजे… सलोनीला त्याचा तो रांगडेपणा पूर्णपणे नावडत नव्हता. उलट तिच्या पोटात हलकी, लाजरी शिरशिरी उठत होती.

“बाथरूम पाहिजे वहिनी?” रेश्मा खट्याळपणे हसत सलोनीच्या हातातल्या सोन्याच्या बांगडीशी खेळत होती. दिवसभराच्या प्रवासाने सलोनी पूर्ण दमली होती. उन्हामुळे अंग चिकट झालं होतं, केस विस्कटले होते आणि तिला फक्त थोडंसं fresh व्हायचं होतं. “हो… जरा चेहरा धुवायचा आहे,” ती हलक्या आवाजात म्हणाली. रेश्मा तिला वाड्याच्या मागच्या बाजूला घेऊन गेली. लांब, अंधुक कॉरिडॉर, भिंतींना चिकटलेला ओलसर वास, जुन्या लाकडी दरवाज्यांतून येणारा धुरकट गंध… शेवटी ती एका छोट्याशा खोलीसमोर थांबली. आत फक्त सिमेंटची जागा, बादली, लोटा आणि वर छोटंसं जाळीचं खिडकं. सलोनी काही क्षण गोंधळून उभी राहिली. मग तिने संकोचाने विचारलं, “रेश्मा… commode कुठे आहे?”

रेश्माने लगेच उत्तर दिलं नाही. तिच्या चेहऱ्यावर अचानक एक विचित्र, मिश्किल हसू आलं. “इकडे ये,” ती कुजबुजली. तिने सलोनीचा हात धरला आणि बाजूच्या खोलीतल्या खिडकीपाशी नेलं. जुन्या लाकडी खिडकीची कडी उघडताच बाहेरची थंड हवा आत आली. दूरवर अंधुक संध्याकाळ पसरली होती. चंद्रप्रकाशात चमकणारी शेतं, मातीचे अरुंद रस्ते, आणि दूर एका बाजूला उभ्या बायकांच्या हलक्या सावल्या दिसत होत्या.

रेश्माने खिडकीबाहेर बोट दाखवलं.

“तिकडे.”

सलोनी काही सेकंद समजलंच नाही. मग तिच्या चेहऱ्यावरचं expression हळूहळू बदललं. “काय…?” ती जवळजवळ कुजबुजली.

रेश्मा आता हसू दाबू शकत नव्हती.

“अगं वहिनी… सकाळी सगळ्या बाया तिकडेच जातात. गप्पा मारत, पाणी घेऊन…” ती मुद्दाम हळू आवाजात म्हणाली, “आणि तू पण.”

सलोनीच्या पोटात अक्षरशः गोळा आला.

“रेश्मा!” तिचा आवाज लाज, धक्का आणि अविश्वास सगळ्यांनी भरलेला होता.

पण रेश्मा अजूनही खिडकीला टेकून उभी होती. “City madam…” ती चिडवत म्हणाली, “आता गावातली सून झालीस. इथं आकाशाखालीच सगळं होतं.”

त्या वाक्याने सलोनीच्या अंगातून एक हलकी शिरशिरी गेली.

तिने पुन्हा बाहेर पाहिलं. अंधारलेली शेतं, वाऱ्यात हलणारी पिकं, आणि त्या मोकळ्या जागेची कल्पना… तिच्या urban mind साठी ते absurd होतं. मुंबईत तिने आयुष्यभर marble washrooms, scented handwash, privacy locks पाहिले होते. आणि आता ही मुलगी इतक्या सहजपणे तिला शेतांकडे बोट दाखवत होती.

तिला लाज वाटायला हवी होती.
आणि ती वाटतही होती

पण विचित्र गोष्ट म्हणजे त्या कल्पनेत काहीतरी raw, primitive thrill दडलेलं होतं. जणू गाव तिच्या सभ्य, polished आयुष्याचे थर एकेक करून काढत होतं. तिच्या छातीत हलकी धडधड उठली. तिने नकळत ओठ चावले.

रेश्माने ते लगेच notice केलं.

“अगं…” ती खिदळली, “घाबरलीस की उत्सुक झालीस?”

“शांत बस!” सलोनी पटकन म्हणाली, पण तिचे गाल पूर्ण लाल झाले होते.

रेश्मा अजूनही हसत होती. “उद्या पहाटे मजा येईल वहिनी. सगळ्या बाया एकत्र जातात. सुरुवातीला सगळ्यांनाच awkward वाटतं.”

सलोनीने पटकन चेहरा वळवला. पण तिच्या मनात ती शेतं अजूनही चमकत होती — मोकळी, काळोखी, आणि विचित्रपणे तिला आत खेचणारी.

[Ankur 2019]

कथा पुढे सुरू राहील. वाचत राहा प्रिय मित्रांनो. :)

[garamrohan]

अतिशय चांगलं लिहिताय तुम्ही. आज अगदी योगायोगाने ही कथा सापडली. कामकथा सुद्धा एक कथा म्हणून लिहिणारे फारच कमी आहेत. आणि या xossipy कट्ट्यावर तर मराठीतून लिहिणारे अजूनच कमी.

तुमची कथा अनपेक्षितरित्या आवडली, नवीन विषय आहे, भाषा ओघवती आहे आणि अश्यात गुंफलेली चावट वर्णने वाचायला मजा येणार हे नक्की.

पुढच्या भागाची वाट पाहतोय.

[Ankur 2019]

अतिशय चांगलं लिहिताय तुम्ही. आज अगदी योगायोगाने ही कथा सापडली. कामकथा सुद्धा एक कथा म्हणून लिहिणारे फारच कमी आहेत. आणि या xossipy कट्ट्यावर तर मराठीतून लिहिणारे अजूनच कमी.

तुमची कथा अनपेक्षितरित्या आवडली, नवीन विषय आहे, भाषा ओघवती आहे आणि अश्यात गुंफलेली चावट वर्णने वाचायला मजा येणार हे नक्की.

पुढच्या भागाची वाट पाहतोय.

तुमच्या प्रेमळ शब्दांसाठी धन्यवाद. पुढेही वाचत राहा. पुढचा अध्याय लवकरच येत आहे!

[Subha Cocksuker]

मस्तच कथा लिहिली आहे. खुपच आवडली. पुढचा भाग लवकर द्या. वाट पाहतोय

[Ankur 2019]

Chapter 2

रात्रीचा वाडा दिवसापेक्षा पूर्ण वेगळा वाटत होता. दिवसभर अंगणात घुमणारे आवाज, बैलांच्या घंटा, बायकांच्या कुजबुजी, आणि घरातल्या लोकांची ये-जा आता शांत झाली होती. फक्त बाहेरच्या काळोखातून किड्यांचा किर्र आवाज येत होता, आणि अधूनमधून एखाद्या कुत्र्याचं दूरवर भुंकणं त्या शांततेला हलकासा तडा देत होतं. राहुल आणि सलोनीची खोली मोठी होती, पण जुन्या काळाचा स्पर्श जपून ठेवणारी. जाड लाकडी खिडक्या, छताला हळूहळू फिरणारा जुना पंखा, कोपऱ्यात ठेवलेली लोखंडी पेटी आणि मधोमध मोठा पलंग. पांढऱ्या चादरीवर मोगऱ्याच्या काही सुकलेल्या पाकळ्या विखुरलेल्या होत्या. त्या मंद पिवळ्या उजेडात खोलीला एक विचित्र intimacy आली होती — सुरक्षित पण तरीही काहीतरी न सांगितलेलं लपवून ठेवलेली.

सलोनी राहुलच्या छातीशी बिलगून पडली होती. दिवसभराच्या विचित्र अनुभवांनंतरही त्याच्या मिठीत तिला अजूनही शांत वाटत होतं. त्याच्या अंगातून येणारा हलका साबणाचा आणि laptop वर दिवसभर काम करणाऱ्या माणसाचा परिचित वास तिच्यासाठी comforting होता. काही क्षण ती फक्त त्याचा श्वास ऐकत राहिली आणि मग अचानक हलकंसं हसली. “आठवतंय? पहिल्यांदा presentation दिलंस ते?” ती कुजबुजली. राहुलने तिच्याकडे पाहिलं आणि त्याच्या चेहऱ्यावर लगेच ते जुनं शहरातलं charming हसू आलं. “अगं, त्या दिवशी तू मला नजरेनेच reject करणार होतीस.” सलोनीने त्याच्या छातीवर हलकी चापट मारली. “कारण तू खूप overconfident होतास!” राहुल हसला.


 “मी नाही… Madam Team Leader nervous झाली होती.” तिच्या चेहऱ्यावर नकळत लाजरं हसू उमटलं. तिला तो दिवस अगदी स्पष्ट आठवत होता. ऑफिसचा conference room, projector चा निळसर प्रकाश, लोकांच्या हातात laptops… आणि त्या सगळ्यांच्या मध्ये राहुल. बाकी लोक slides वाचत होते, पण राहुल बोलत होता — सहज, confident, लोकांच्या डोळ्यांत बघत. Presentation संपल्यावर तो तिच्या desk जवळ आला होता आणि अगदी casually म्हणाला होता, “तुमच्या nails खूप सुंदर आहेत.” त्या एका वाक्याने ती पूर्ण गोंधळली होती. Corporate जगात flirting नवीन नव्हतं, पण राहुलचं flirting वेगळं होतं. त्यात cheapness नव्हती. ते शांतपणे आत झिरपत जायचं.

“मग तू मुद्दाम माझ्या desk जवळून फिरायचास,” सलोनी हसत म्हणाली. राहुलने मिश्किलपणे भुवई उंचावली. “कारण तू रोज perfume बदलायचीस.” “तुला लक्षात यायचं?” ती genuinely surprised झाली. राहुल तिच्या केसांतून बोटं फिरवत शांतपणे म्हणाला, “सगळं. Tension आली की lower lip चावायचीस. Angry झालीस की English fast बोलायला लागायचीस. Coffee घेताना cup दोन्ही हातांनी पकडायचीस…” सलोनी काही क्षण फक्त त्याच्याकडे पाहत राहिली. तो तिला इतक्या बारकाईने observe करायचा हे विचार करूनच तिच्या छातीत उब आली. मग त्याने हलकंसं तिच्या गालावर चुंबन घेतलं. “Proposal आठवतंय?” तो हसत म्हणाला. त्या क्षणी Marine Drive तिच्या डोळ्यांसमोर उभा राहिला — पावसाने ओले झालेले दगड, रात्रीचा समुद्र, तिचे उडणारे केस आणि राहुलचा शांत चेहरा.

 कोणताही फिल्मी drama नव्हता. Ring नव्हती. फक्त त्याने तिच्याकडे बघत इतकंच म्हटलं होतं — “तुझ्यासोबत शांत बसण्यातही मला आयुष्य दिसतं.” आणि त्या एका वाक्याने ती आतून वितळली होती. “तू मला melt केलंस,” ती हळू आवाजात म्हणाली. राहुल हलकंसं हसला. “तू आधीच melt झाली होतीस.”
खोलीत काही क्षण शांतता पसरली. बाहेरचा वारा खिडकीला हलके हलके ढकलत होता. पण सलोनीच्या मनात पुन्हा दिवसातले क्षण चमकू लागले — काकाचं हसणं, त्याचा रांगडा आवाज, मंजिरीदेवींसोबतची त्याची विचित्र जवळीक. शेवटी तिने सावधपणे विचारलं, “राहुल… तुला काका फारसे आवडत नाहीत का?” राहुलचा चेहरा लगेच किंचित ताणला गेला. “का विचारतेयस?” त्याने कोरड्या आवाजात विचारलं. “तुझ्या बोलण्यात जाणवतं,” ती म्हणाली. काही क्षण तो शांत राहिला. मग फक्त इतकंच म्हणाला, “मला ते कधी फारसे आवडले नाहीत.” सलोनी अजून जवळ सरकली. “का? काय झालं होतं?” राहुलने नजर चुकवली. जणू त्या प्रश्नाने त्याच्या आत काहीतरी उघडलं होतं ज्याला तो स्पर्श करू इच्छित नव्हता. “Certain experiences,” तो मंद आवाजात म्हणाला. “बस.” त्याने लगेच laptop उघडलं आणि स्क्रीनकडे लक्ष दिलं. Keyboard चे आवाज खोलीत घुमू लागले. सलोनी अजून काही विचारू इच्छित होती, पण त्याच्या चेहऱ्यावरची अस्वस्थता इतकी स्पष्ट होती की ती गप्प बसली.

ती हळूहळू बाजूला वळली आणि उशी मिठीत घेतली. दिवसभराचा थकवा अंगात होता, पण मन पूर्ण शांत नव्हतं. राहुल गोड होता. प्रेमळ होता. त्याचा charming चेहरा अजूनही तिचं मन विरघळवायचा. मग तरी तिच्या आत हे विचित्र रिकामेपण का उठत होतं? तिने स्वतःचं तोंड हाताने झाकलं. “किती वाईट विचार करतेयस तू…” ती मनात स्वतःलाच ओरडली. राहुल पुरेसा नाही असं ती कसं विचार करू शकते? त्याने तिच्यावर प्रेम केलं होतं, तिला स्वीकारलं होतं. तरीही गावात आल्यापासून तिच्या मनात काहीतरी अस्थिर हलायला लागलं होतं — जणू हा वाडा, हे लोक, हा रांगडा माहोल तिच्या आतल्या एखाद्या दडलेल्या भागाला जागं करत होता. बाहेर वाऱ्याने खिडकी चर्रकन् वाजली. दूर कुठेतरी कुत्रा भुंकला. आणि त्या जुन्या वाड्यात, उशीला घट्ट मिठी मारून, सलोनी हळूहळू डोळे मिटत झोपेच्या अंधुक खोल पाण्यात हरवत गेली.


झोप तिच्या डोळ्यांवर यायला लागली होती, पण मन अजूनही पूर्ण जागं होतं. “Certain experiences…” राहुलने सहजपणे म्हटलेले ते दोन शब्द तिच्या डोक्यात पुन्हा पुन्हा घुमत होते. कसले experiences? एवढं काय झालं होतं की तो विषय टाळताना राहुलच्या चेहऱ्यावर इतका ताण आला? सलोनीने हलकंसं वळून त्याच्याकडे पाहिलं. Laptop चा फिकट निळसर प्रकाश त्याच्या चेहऱ्यावर पडत होता. त्याची बोटं keyboard वर चालत होती, पण लक्ष कामात नसल्याचं स्पष्ट दिसत होतं. त्याच्या कपाळावर हलकी आठी होती, जबडा ताणलेला होता. दिवसात प्रथमच तिला राहुल थोडा असुरक्षित वाटला. मुंबईतला confident, charming Rahul इथे कुठेतरी हरवून जात होता.

ती काही क्षण त्याच्याकडे पाहत राहिली. मग शांतपणे पुन्हा उशीकडे वळली. पण तिच्या अंगात एक विचित्र झिणझिणी उसळत होत्या. सकाळपासून प्रत्येक गोष्ट तिच्या मनात साचत गेली होती — स्टेशनवर काकाने केलेलं रांगडं स्वागत, त्याचा जाड गावठी आवाज, त्याच्या अंगातून येणारा माती, घाम आणि तंबाखूचा दर्प, टांग्यात बसताना त्याच्या सहजपणे केलेल्या crude jokes… आणि सगळ्यात जास्त तिच्या डोक्यात अडकून राहिलेली गोष्ट म्हणजे “शेतात जावं लागेल” ही कल्पना. मुंबईत आयुष्यभर polished, private washrooms वापरलेल्या सलोनीला त्या विचाराने अजूनही पोटात गोळा येत होता. रात्री अंधारात शेतात जाणं, मातीचा वास, ओलसर हवा… तिच्या सभ्य, नीटनेटक्या शहरातल्या सवयींसाठी ते almost primitive होतं. आणि तरीही — हाच भाग तिला आतून disturb करत असूनही strangely excite करत होता.

तिने डोळे मिटले, पण गाव तिच्या मनातून बाहेर जात नव्हतं. वाड्यातल्या भिंतींचा ओलसर वास, मंजिरीदेवींची कठोर नजर, रेश्माचं dark humour… आणि त्या सगळ्यांच्या मध्यभागी उभा असलेला काका. जणू तो माणूस या घराचा फक्त एक सदस्य नव्हता; तर वाड्याच्या रांगड्या, दाबून ठेवलेल्या जगाचं प्रतीक होता. राहुल त्याच्याबद्दल बोलताना visibly uncomfortable झाला होता. मग नक्की काय घडलं असेल? बालपणीचं काही? गावातलं काही जुनं भांडण? की अजून काही खोल आणि विचित्र?
सलोनीच्या पोटात पुन्हा हलकी धडधड उठली. तिला स्वतःवरच राग येत होता की ती त्या माणसाबद्दल इतका विचार का करतेय. पण काकाचं हसणं, त्याचा गावठी tone, मंजिरीदेवींना रंगीत साडी नेस म्हणताना त्याच्या आवाजात आलेला विचित्र softness — हे सगळं तिच्या मनात चिकटून बसलं होतं. जणू दिवसातल्या प्रत्येक क्षणाने तिच्या शहरातल्या identity वर थोडं थोडं खरवडलं होतं.

राहुल अजूनही laptop समोर बसलेला होता. पण सलोनी आता त्याच्याकडे पुन्हा वळली नाही. तिने उशी अजून घट्ट मिठीत घेतली. तिच्या मनात एक विचित्र भावना पसरत होती — जणू ती एखाद्या खोल पाण्यात उतरतेय आणि अजून तळ दिसलेलाच नाहीये.

दुसऱ्या दिवशीची संध्याकाळ गावात वेगळ्याच उत्साहाने उतरली होती. सूर्य खाली झुकत होता आणि मोकळ्या शेतांवर केशरी प्रकाश पसरला होता. दूरवरच्या मातीच्या मैदानात छोटासा आखाडा सजवला गेला होता. आजूबाजूला गावचे पुरुष जमा होत होते, कुणी फेटे बांधलेले, कुणी धोतर वर खोचलेलं, तर काही तरुण मुलं उत्साहाने इकडून तिकडे पळत होती. हवेत मातीचा कोरडा वास, घामाचा गंध आणि ताज्या उसाच्या रसाची गोडसर झाक मिसळली होती.

सलोनी आणि राहुल शेताच्या कडेला उभे होते. हलका वारा वाहत होता आणि सलोनीच्या maroon साडीचा पदर पुन्हा पुन्हा तिच्या हातावर येत होता. गावात आल्यापासून प्रत्येक दिवस तिच्यासाठी एखाद्या नव्या जगाची खिडकी उघडत होता. मुंबईत gym culture पाहिलं होतं तिने, toned bodies, protein shakes, air-conditioned fitness studios… पण हे काहीतरी पूर्ण वेगळंच होतं.

अचानक काकाचा जाड आवाज मागून आला.

“राऊल्या!”

राहुलने वळून पाहिलं. काका मिशा चाळवत मोठ्याने हसत होता.

“चल… आज जरा जुन्या दोस्तांसोबत हात आजमाव.”

राहुलने कपाळावर आठ्या आणल्या.

“काका, मला नाही जमत आता हे सगळं.”

“का रे?” काका खोटं आश्चर्य दाखवत म्हणाला. “शहरानं एवढा नाजूक केलं का तुला?”

त्या एका वाक्याने राहुल visibly चिडला.

सलोनीने लगेच त्याच्याकडे पाहिलं. ती त्याला ओळखत होती. राहुल generally शांत असायचा, पण “delicate” हा शब्द त्याच्या ego ला लागला होता.

काका पुढे म्हणाला, “ज्यांच्यासोबत माती खाल्लीस, त्यांच्यापासूनच पळतोयस आता?”

आजूबाजूचे काही गावकरी हलकेच हसू लागले.

राहुलने खोल श्वास घेतला.

“ठीक आहे,” तो कोरड्या आवाजात म्हणाला. “फक्त fun match.”

“राहुल…” सलोनीने लगेच त्याचा हात पकडला.

तिच्या आवाजात genuine काळजी होती.

“त्यांच्याशी नको भिडूस. ते… ते पहलवान आहेत.”

“पहलवान.”

तिच्या तोंडून तो शब्द ऐकून राहुलच्या चेहऱ्यावर काहीतरी हललं.

क्षणभर त्याने तिच्याकडे पाहिलं.

मग हलकंसं हसण्याचा प्रयत्न केला.

“Relax. फक्त खेळ आहे.”

पण सलोनी पूर्ण शांत नव्हती.

कारण त्या वेळी तिची नजर मैदानाकडे गेली…

आणि ती थबकली.

काही पहलवान मातीच्या कडेला बसले होते. त्यांच्या अंगावर तेल चोळलं जात होतं. संध्याकाळच्या प्रकाशात त्यांच्या मोठ्या छाती चमकत होत्या, खांदे रुंद आणि हात जाड, मेहनतीने घडलेले. कुणाच्या हातावर जुन्या जखमांचे व्रण, कुणाच्या मानेभोवती दोरासारख्या उठलेल्या नसां. ते शहरातल्या polished पुरुषांसारखे नव्हते.

ते raw होते.

जमिनीशी जोडलेले.

सलोनीची नजर नकळत खाली सरकली.

त्यांच्या कमरेला बांधलेले लालसर, माती लागलेले लंगोट.

क्षणभर तिच्या छातीत धडधड वाढली.

तिने लगेच नजर वळवली.

स्वतःवरच चिडत.

“काय बघतेयस तू…” ती मनात पुटपुटली.

पण तिच्या गालांवर हलकी उष्णता चढली होती.

तिला स्वतःचं reaction समजत नव्हतं.

हे वातावरणच वेगळं होतं.

माती, घाम, शरीराची ताकद, गावठी आरोळ्या…

सगळं इतकं primitive वाटत होतं की तिच्या आत कुठेतरी दडलेला अस्वस्थ उत्साह पुन्हा जागा होत होता.

तेवढ्यात काका पुन्हा मोठ्याने हसला.

“अरे राऊल्या! शहरात laptop उचलतोस ना? बघू अजून माणूस उचलता येतो का!”

आजूबाजूला हशा पसरला.

राहुलने शर्टची बाही वर केली.

आणि सलोनीच्या पोटात पुन्हा एक हलका गोळा उठला.

“टनऽऽ!”
आखाड्यात घंटा घुमली आणि एका क्षणात सगळ्या वातावरणाची लय बदलली. काही क्षणांपूर्वी गावातल्या बायका गप्पा मारत होत्या, कुणी वडे खात होतं, कुणी आपल्या नवऱ्यांवरून चेष्टा करत होतं; पण त्या एका आवाजानंतर हवेत अचानक ताण भरला. मातीचा सुगंध, घामाचा गंध, दूरवरच्या बैलांच्या घंटा आणि गर्दीतून उठणाऱ्या आरोळ्या — सगळं एकदम जिवंत झालं. सलोनीने नकळत श्वास रोखला. तिच्यासमोर गंगू आणि राहुल एकमेकांसमोर उभे होते. गंगूच्या अंगावर तेल चमकत होतं. त्याचे खांदे रुंद, हात जाड आणि शरीर पूर्ण मातीशी जोडलेलं वाटत होतं. त्याच्या शेजारी राहुल अचानक वेगळाच दिसत होता — शहरातला, नीटनेटका, comparatively मऊ. सलोनीच्या पोटात हलकी कळ उठली. तिने स्वतःलाच प्रश्न विचारला — मी त्याला का हो म्हणाले इथे उतरायला?

“घे ना वहिनी, अजून पकौडे.” शैलाने तिच्यासमोर पुन्हा गरम पकौडे धरले. सलोनीने पटकन मान हलवली. “नको… मला tension येतंय.” तिचा आवाज खरंच अस्वस्थ झाला होता. पण त्याच क्षणी तळलेल्या बेसनाचा आणि हिरव्या मिरचीचा गरम वास तिच्या नाकाशी आला. त्या वासात काहीतरी इतकं tempting होतं की तिचं लक्ष क्षणभर आखाड्यापासून सरकलं. शैला लगेच खिदळली. “वासाने पकडलं ना?” आजूबाजूच्या बायका हसू लागल्या. सलोनी लाजून खाली पाहू लागली आणि शेवटी एक पकौडा घेतलाच. “Relax,” शैला तिच्या कानाजवळ येऊन म्हणाली, “तुझा नवरा युद्धात नाही… खेळतोय फक्त.” पण तिचं वाक्य पूर्ण होण्याआधीच आखाड्यातून दाबलेला, त्रासलेला आवाज आला — “उऽऽफ!”

सलोनीने झटकन वर पाहिलं आणि तिच्या हातातला पकौडा थरथरला. गंगूने राहुलची मान इतक्या जोरात पकडली होती की त्याचा चेहरा लाल पडला होता. पुढच्या क्षणी राहुलचं शरीर थेट मातीवर आपटलं. गर्दीतून जोरात आरोळ्या उठल्या. “राहुल!” सलोनीच्या तोंडून नकळत निघालं. ती पुढे सरकलीच होती, पण तेवढ्यात गंगू पुन्हा त्याच्यावर झेपावला आणि त्याचा कोपर राहुलच्या पोटावर जोरात आदळला. राहुलने किंचाळणं कसंबसं दाबलं. त्याच्या चेहऱ्यावर वेदना स्पष्ट दिसत होत्या. सलोनीच्या छातीत धडधड वाढली. तिला उठून धावून जावंसं वाटलं. पण त्या सगळ्या मातीच्या, घामाच्या आणि गावठी जोशाच्या वातावरणात ती जागेवरच खिळून बसली.

गंगू मात्र शांतपणे उठला. त्याने आपल्या तेलाने चमकणाऱ्या मांड्यांवर थाप मारली आणि खाली पाहत राहुलला हाताने इशारा केला. “उठ रे मुंबईकर.” त्या आवाजात चेष्टा होती, पण काहीतरी आणखीही होतं — dominance, challenge… काहीतरी raw. सलोनीच्या अंगातून पुन्हा शिरशिरी गेली. ती visibly घाबरली होती, पण तिची नजर पुन्हा पुन्हा गंगूकडेच जात होती. त्याचे मोठे हात, तेलाने चमकणारं शरीर, मातीने माखलेले खांदे… शहरातल्या gym bodies पेक्षा हे काहीतरी पूर्ण वेगळं होतं. हे polished नव्हतं. हे रांगडं, मेहनतीचं आणि almost primitive वाटत होतं. ती स्वतःवरच चिडली. काय बघतेयस तू? पण तरी तिची नजर परत त्याच्याकडेच खेचली जात होती.

शैलाने ते पाहिलं. तिच्या चेहऱ्यावर लगेच मिश्किल हसू आलं. ती सलोनीच्या अगदी जवळ येऊन हळू आवाजात म्हणाली, “काय वहिनी… खूप लक्ष जातंय आमच्या गंगूकडे?” सलोनी अक्षरशः दचकली. “क-काय? नाही!” तिचा चेहरा एका क्षणात लाल झाला. आजूबाजूच्या बायका खिदळल्या. “अगं आम्ही पण बायाच आहोत,” शैला चिडवत म्हणाली. “कुस्ती बघताना कुठे नजर जाते ते लगेच कळतं.” सलोनीने पटकन केस कानामागे सारले. “मी फक्त राहुलला बघत होते…” ती कुजबुजली. “होऽऽ!” शैला मुद्दाम मोठ्याने म्हणाली. “आणि मध्ये मध्ये गंगूच्या हातांकडे!” पुन्हा हशा पसरला. सलोनीने तोंडावर हात ठेवला. तिला स्वतःचीच लाज वाटत होती, पण तिच्या आत कुठेतरी विजेसारख्या झिणझिण्या उठत होत्या. त्या गावठी वातावरणाने, त्या raw ताकदीने आणि त्या मोकळ्या चेष्टेने तिच्या शहरातल्या सवयींचे थर एकेक करून सैल करायला सुरुवात केली होती.

आखाड्यात राहुल अजूनही पूर्णपणे सावरलेला नव्हता. तो उठायचा प्रयत्न करत होता, श्वास जड झाला होता. आणि तेवढ्यात दूर उभा असलेला काका मोठ्याने ओरडला — “राऊल्या! दम खाऊ नकोस! उठ!” त्याच्या आवाजातला रांगडा जोर संध्याकाळच्या हवेत घुमला… आणि सलोनीच्या पोटात पुन्हा एक विचित्र धडधड उठली.

गंगू अजून थांबलेला नव्हता. राहुलने कसाबसा स्वतःला उचललं होतं, पण त्याच्या श्वासात दम लागलेला स्पष्ट दिसत होता. तरीही गंगू मागे हटत नव्हता. तो पुन्हा आपल्या तेलाने चमकणाऱ्या मांड्यांवर जोरात थाप मारत मोठ्याने हसला. “ए मुंबईकर! एवढ्यात दमलास? उठ! अजून खेळ बाकी आहे!” त्याच्या आवाजात चेष्टा होती, पण त्या चेष्टेखाली एक रांगडा आक्रमकपणा होता ज्याने सलोनीच्या पोटात गोळा आणला. गर्दीतून काही पुरुष हसू लागले. कुणीतरी “शहरातले हात मऊ असतात!” असं ओरडलं आणि पुन्हा हशा पसरला. राहुलने एक खोल श्वास घेतला, उठायचा प्रयत्न केला आणि शेवटी थकलेल्या आवाजात म्हणाला, “बस… मी हरलो.”

क्षणभर शांतता पसरली.

पण गंगूच्या चेहऱ्यावरचं हसू विरलं.

“काय?” तो जवळ येत म्हणाला. “इतक्यात हार मानतोस?”

राहुलने काही उत्तर दिलं नाही. तो फक्त दम खात उभा राहायचा प्रयत्न करत होता. पुढच्या क्षणी गंगूने त्याला पुन्हा पकडलं आणि अक्षरशः वर उचललं. राहुलच्या चेहऱ्यावर वेदना उमटल्या. गर्दीतून पुन्हा आवाज उठले. सलोनीच्या छातीत धस्स झालं. एका क्षणासाठी तिला खरंच वाटलं की आता हे खेळाच्या पलीकडे जाणार आहे. गंगूचा हात घट्ट होता, त्याच्या स्नायूंवर तेल चमकत होतं, आणि त्याच्या चेहऱ्यावर आलेला जंगली आवेश पाहून तिच्या अंगावर काटा आला.

“बस करा!” सलोनीचा आवाज अचानक हवेत घुमला.

सगळे थांबले.

गंगूने पहिल्यांदाच पूर्णपणे तिच्याकडे पाहिलं.

त्या काही सेकंदांत वेळ जणू थांबला. संध्याकाळच्या प्रकाशात सलोनीचा चेहरा अधिकच उठून दिसत होता — गोल, expressive डोळे, हलकी olive छटा असलेली त्वचा, घाबरून थरथरणारे glossy ओठ आणि maroon साडीचा पदर वार्‍यात हलताना. तिच्या आवाजात भीती होती, पण त्याहून जास्त काळजी होती.
गंगूचा हात थोडा सैल झाला.

सलोनी पुढे आली आणि पटकन राहुलला आधार दिला. राहुलचा तोल गेला होता. तो जवळजवळ तिच्यावरच पडला. तिने त्याचा हात आपल्या खांद्यावर घेतला आणि त्याला सावरताना अचानक तिच्या नाकाशी घामाचा जड, पुरुषी वास आला. गंगू अगदी जवळ उभा होता. माती, तेल, घाम आणि उन्हात भाजलेल्या शरीराचा गंध हवेत मिसळला होता. त्या वासाने सलोनीच्या अंगातून अचानक शिरशिरी गेली. तिच्या मनात नकळत विचार चमकून गेला — आणखी जवळ गेले असते तर हा वास किती तीव्र वाटला असता…?

तिने लगेच स्वतःला सावरलं.


तिचं हृदय जोरात धडधडत होतं.

तेवढ्यात काका पुढे आले. त्यांनी राहुलच्या पाठीवर थाप मारली — यावेळी आधीसारखी चेष्टेखोर नव्हती, पण तरीही रांगडीच. “वा राऊल्या,” तो मोठ्याने म्हणाला, “शहरात राहूनही उतरला आखाड्यात. हिंमत दाखवलीस.” पण राहुल इतका थकला होता की त्याने फक्त मान हलवली. त्याच्या चेहऱ्यावर exhaustion स्पष्ट दिसत होतं.

सलोनीने त्याला हळूहळू मैदानाबाहेर नेलं. तिचा हात अजूनही त्याच्या कमरेभोवती होता. मागून बायकांचे आवाज ऐकू येत होते.

“अगं, शहरातले नवरे असेच…”

“दोन मिनिटांत दम लागतो!”

“आपल्या गंगूसमोर कुणी टिकतं का?”

खिदळण्याचे आवाज हवेत मिसळले.

सलोनीच्या गालांवर उष्णता आली. तिला राहुलसाठी वाईट वाटत होतं… पण त्याच वेळी तिच्या मनात अजूनही त्या आखाड्याचं दृश्य घुमत होतं — माती, तेल, गंगूची ताकद, आणि त्या रांगड्या जगाचा धडधडता स्पर्श.

[Ankur 2019]

कथा हळूहळू पुढे जाईल आणि प्रत्येक भागात उत्सुकता वाढवत राहील. वाचत राहा आणि या slow tease चा आनंद घेत राहा!

[Ankur 2019]

मस्तच कथा लिहिली आहे. खुपच आवडली. पुढचा भाग लवकर द्या. वाट पाहतोय

पुढे अजून मसालेदार मजा आणि थोडी थोडी उत्सुकता वाढत जाणार आहे. वाचत राहा आणि कथेच्या प्रत्येक वळणाचा आनंद घ्या! ;)

[harry@1164]

पुढे अजून मसालेदार मजा आणि थोडी थोडी उत्सुकता वाढत जाणार आहे. वाचत राहा आणि कथेच्या प्रत्येक वळणाचा आनंद घ्या! ;)

  मस्त आहे पटकन अपडेट दे

[Subha Cocksuker]

वॉव काय रोमँटिक, सेन्सुअल कथा लिहिली आहेस. खूप बारीकशा गोष्टी पण अभ्यासपूर्ण वर्णन केल्या आहेत. सुपर स्टोरी. प्लिज पुढील अपडेट लवकर द्या.

[Ankur 2019]

Chapter 3

राहुल पलंगावर पोटावर झोपला होता. आखाड्यातल्या कुस्तीचे ठसे आता त्याच्या शरीरावर स्पष्ट उमटले होते. बरगड्यांजवळ निळसर वळ, खांद्यावर खरचटलेली त्वचा आणि पाठीवर गंगूच्या पकडीचे लालसर डाग. खोलीत फक्त एका छोट्या दिव्याचा मंद पिवळा उजेड होता. बाहेरून रातकिड्यांचा आवाज येत होता, आणि त्या शांततेत राहुलचा अधूनमधून निघणारा वेदनेचा श्वास अधिक स्पष्ट ऐकू येत होता.
सलोनी त्याच्या शेजारी बसून बर्फाचा कपडा हळूहळू त्याच्या पाठीवर फिरवत होती. पण तिचं मन पूर्णपणे त्या खोलीत नव्हतं.

“आऽह… हळू…” राहुलने डोळे मिटत कुजबुजलं. “सलोनी, जरा सावकाश…”

ती दचकली. “सॉरी…”

तिने हात हलके केले, पण तिच्या मनात पुन्हा आखाड्यातलं दृश्य चमकलं — गंगूचा मोठा हात राहुलच्या मानेवर घट्ट आवळलेला, तेलाने चमकणारे खांदे, आणि त्या शरीरातून येणारा माती, घाम आणि उष्ण त्वचेचा जड पुरुषी वास. तो वास अजूनही तिच्या नाकात अडकून बसला होता. तिने नकळत नाक हलके फुंकलं, जणू तो गंध काढून टाकण्याचा प्रयत्न करत होती. मग स्वतःच्या बोटांकडे पाहत तिने खालचा ओठ चावला.

वाईट मुलगी…

तिच्या मनात शब्द चमकले.

कसले विचार करतेयस तू? नवरा इथे दुखण्यात पडला आहे… आणि तू—
तिने डोळे घट्ट मिटले. तिच्या छातीत अपराधीपणा आणि विचित्र excitement दोन्ही मिसळत होते. गावात आल्यापासून प्रत्येक दिवस जणू तिच्या मनाचे नवे थर उघडत होता.

मंजिरीदेवींना त्या रात्री काही केल्या झोप लागत नव्हती. वाडा पूर्ण शांत झाला होता, पण ती शांतता त्यांच्या मनात मात्र उतरायला तयार नव्हती. बाहेर चंद्रप्रकाशात भिजलेलं अंगण पांढरट चमकत होतं. दूरवरच्या शेतांतून येणारा ओलसर वारा खिडकीच्या फटीतून आत शिरत होता आणि त्यांच्या पांढऱ्या साडीचा पदर हलकेच हलवत होता. त्यांनी हळूच खिडकीची कडी उघडली. थंड हवा कपाळावर लागली आणि त्यांनी नकळत डोळे मिटले… पण पुढच्याच क्षणी त्यांची नजर खाली गेली आणि त्या पुन्हा स्थिर झाल्या.
तो येत होता.

काका.

शेताकडून परत.

हातात रिकामी बादली आणि पितळेचा मग. कमरेला घट्ट बांधलेला ओलसर लंगोट. वरचा देह पूर्ण उघडा. चंद्रप्रकाशात त्याची काळसर-कांस्य त्वचा चमकत होती. मेहनतीने घडलेले खांदे, जाड मनगटं, छातीवर चिकटलेले पाण्याचे थेंब… चालण्यात इतका सहज रांगडा आत्मविश्वास होता की मंजिरीदेवींच्या छातीत नकळत धडधड उठली. त्यांनी खिडकीच्या गजांना घट्ट पकडलं. कित्येक वर्षं त्या स्वतःला अशा नजरेने कुणाकडे पाहू देत नव्हत्या. विधवा झाल्यापासून त्यांनी स्वतःभोवती शांततेचा, मर्यादेचा आणि पांढऱ्या साडीचा एक कठोर कवच बांधलं होतं. पण हा माणूस… घरात रोज दिसणारा… त्यांच्या नवऱ्याचा मोठा भाऊ… त्याच्याकडे पाहताना त्यांच्या मनातलं ते कवच नकळत सैल व्हायला लागायचं.

त्यांनी त्याला नदीकाठी आंघोळ करताना पाहिलं होतं. पाठीवरून वाहणारं पाणी. उन्हाने भाजलेली त्वचा. माती आणि घामाचा जड पुरुषी वास जणू कल्पनेतूनही नाकाशी येऊन थांबायचा. एकदा तर त्यांनी दूरून त्याची सावलीही पाहिली होती — शेताच्या कडेला उभा राहून स्वतःला सावरताना. त्या दिवशी त्यांना स्वतःचाच इतका राग आला होता की त्यांनी आरशात पाहणं टाळलं. पण curiosity मरत नव्हती. उलट वाढत चालली होती.

आज तो उंबरठ्यावर थांबला. त्याने वर पाहिलं. त्यांच्या नजरा भिडल्या. मिशांखाली मंद, जाणतं हसू उमटलं.

“झोपल्या नाहीत अजून?”

त्याचा जाड गावठी आवाज ऐकताच मंजिरीदेवींचा श्वास जड झाला. त्यांनी पटकन पदर छातीवर अजून घट्ट ओढला.

“गरमी होती…” त्या हलक्या आवाजात म्हणाल्या.

काका मंद हसला. “गरमी?” त्याने मुद्दाम शब्द लांबवला. “की वडा-पाव जास्त तिखट झाले आज?”
त्या वाक्यावर मंजिरीदेवींचे गाल नकळत तापले. त्यांनी राग दाखवण्याचा प्रयत्न केला, पण आवाजात softness आली होती.

“तुम्ही ना… काहीही बोलता.”

तो अजून जवळ आला. त्याच्या अंगातून माती, नदीचं पाणी आणि घामाचा मिसळलेला उग्र वास हवेत पसरला. मंजिरीदेवींना नकळत खोल श्वास घ्यावासा वाटला… आणि त्या स्वतःच दचकल्या. त्यांनी लगेच चेहरा दुसरीकडे वळवला.

“आज वहिनीला गावाचं खरं रूप दिसलं बहुतेक,” तो मिशा चाळवत म्हणाला.

मंजिरीदेवी नकळत हसल्या. “तुमच्यामुळेच बिचारी घाबरलीये. शहरातली मुलगी आहे.”
“घाबरेल सुरुवातीला,” तो सहज म्हणाला. “शहरातल्या बाया फार नाजूक असतात. पण दोन महिने गावात राहू दे… मग अंगावर मातीचा रंग चढतो. हात मऊ राहत नाहीत. चालणं बदलतं. नजर बदलते.”
मंजिरीदेवींच्या नजरा नकळत त्याच्या हातांकडे गेल्या — जाड, घट्टे पडलेले, ताकदीने भरलेले हात. त्यांनी लगेच स्वतःला सावरलं.

काका खिडकीच्या चौकटीला टेकत मंद आवाजात म्हणाला, “आणि तेल पण लागायला लागतं… पण बायकांच्या हाताने नाही.”

क्षणभर मंजिरीदेवींना श्वासच अडकल्यासारखं वाटलं.

“गप्प बसा…” त्या कुजबुजल्या, पण त्यांच्या आवाजातला राग पूर्ण विरघळला होता.
तो अजूनही त्यांच्याकडे पाहत होता. मग अचानक हसला.

“पण एक सांगतो… तुमचा राऊल्या निदान आखाड्यात उतरला तरी. मला तर वाटलं होतं शहरात जाऊन अगदी…”

तो मुद्दाम थांबला.

मंजिरीदेवींनी नकळत विचारलं, “अगदी काय?”

“अगदी बायकांसारखा नाजूक झाला असेल.” 

क्षणभर त्या स्वतःही हसल्या… आणि पुढच्याच क्षणी त्यांना स्वतःची reaction जाणवली. त्यांनी पटकन गंभीर चेहरा केला.

“माझ्या मुलाबद्दल जास्त बोलू नका.”

“अहोऽऽ मी तर कौतुक करतोय,” काका म्हणाला. “गंगूसमोर उतरला. दम आहे अजून त्याच्यात. पण शहराने मऊ केलंय त्याला. हात बघा त्याचे… आणि गंगूचे हात बघा. जमीन वेगळी असते.”

त्या वाक्यावर मंजिरीदेवींच्या पोटात पुन्हा हलकी शिरशिरी उठली. त्यांना स्वतःच समजत नव्हतं की त्या त्याच्यावर रागावलेल्या आहेत की त्याच्या आवाजात हरवत चालल्या आहेत.

काही क्षण दोघंही शांत राहिले. बाहेर वारा सुटला. अंगणातल्या झाडांच्या सावल्या हलल्या. काकाने मग बादली हलक्या आवाजात खाली ठेवली आणि मंद हसत म्हणाला,

“एक दिवस तुम्ही पण या माझ्यासोबत शेतात.”

मंजिरीदेवी दचकल्या.

“क-कशाला?”

काका मिशा चाळवत म्हणाला, “अहो… माझं serious काम बघायला.” 

क्षणभर त्यांच्या छातीत जणू काहीतरी कोसळलं.

त्यांनी त्याच्याकडे मोठ्या डोळ्यांनी पाहिलं. मग पटकन नजर खाली केली. त्यांच्या श्वासाचा वेग वाढला होता. पांढऱ्या ब्लाऊजाखाली छाती जोरात उठत-बसत होती. काकाचं मंद हसू अजूनही हवेत घुमत होतं… आणि मंजिरीदेवींना अचानक जाणवलं की त्या खिडकीच्या गजांना इतक्या घट्ट पकडून उभ्या आहेत की बोटं पांढरी पडली आहेत.

गंगूच्या घरात त्या रात्री एक वेगळीच उब पसरली होती. मातीच्या भिंतींवर कंदिलाचा पिवळसर उजेड हलत होता. चुलीवरचं अंगार अजून मंद पेटत होतं आणि हवेत तुपाचा, भाजलेल्या मिरचीचा आणि पुरुषी घामाचा मिसळलेला घरगुती वास तरंगत होता. कुस्ती आटोपून आल्यावर गंगू अंगणातल्या जाड लाकडी पाटावर बसला होता. वरचा देह अजूनही उघडाच. खांद्यांवर तेलाचा हलका थर चमकत होता. तेवढ्यात त्याचा छोटासा मुलगा धावत आला आणि थेट त्याच्या मांडीवर चढला.

“My daddy strongest!” तो अभिमानाने इंग्लिशमध्ये ओरडला.

गंगूच्या मिशांखाली लगेच मोठं हसू उमटलं. त्याने मुलाच्या कपाळावर घट्ट पापा घेतला आणि मग त्याच्या डोक्यावर हलकी चापट मारली.

“इंग्लिश हं?” तो गावठी लहेजात म्हणाला. “पुढच्या वेळी मराठीत बोल. म्हण — माझा बाप सगळ्यात ताकदवान!”

मुलगा खिदळू लागला.

शैला दाराला टेकून उभी होती. तिच्या चेहऱ्यावर ते दृश्य पाहून मऊ हसू आलं होतं. दिवसभराचा रांगडा पहलवान त्या क्षणी फक्त बाप दिसत होता. मुलगा अजूनही वडिलांकडे कौतुकाने पाहत होता. तेवढ्यात आतून गंगूच्या आईचा आवाज आला.

“ए छोट्या! इकडे ये जरा!”

मुलगा लगेच उडी मारून आत पळाला.

गंगू त्याच्याकडे पाहत राहिला आणि मग मंदपणे डोकं हलवलं.

“हे बघ…” तो पुटपुटला. “हा पोरगा जास्त पुस्तकात पडला तर बिघडेल. शेतात काम करायला शिकायला पाहिजे. माती हाताला लागली नाही तर पुरुष कसला?”

शैला हळूच त्याच्या मागे आली. तिने त्याच्या उघड्या पाठीवर गाल टेकवला. तेल, घाम आणि मातीचा उबदार वास तिच्या नाकाशी आला आणि ती हलकीशी हसली.

“पुरुष म्हणजे फक्त आखाडा आणि शेत नसतं हो,” ती त्याच्या पाठीवर बोटांनी गोल काढत म्हणाली. “माझा मुलगा शहरात जाईल. इंजिनिअर बनेल.”

गंगू मोठ्याने हसला.

“असंऽऽ? म्हणजे राहुलसारखा?”

त्याने अचानक मागे हात नेत तिची हनुवटी घट्ट पकडली आणि चेहरा वर उचलला. त्याच्या जाड बोटांचा दाब जाणवताच शैलाच्या पोटात हलकी शिरशिरी उठली. तिला त्याचा हा रांगडा हक्क आवडायचा. ती blush झाली, पण नजर हटवली नाही.

“काय?” गंगू मिशा चाळवत म्हणाला. “Laptop घेऊन बसणारा बनवणार? अंगाला माती लागली की चिडणारा?”

शैला खिदळली. “तुम्ही ना… राहुलला मुद्दाम चिडवता.”

“कारण तो city झाला आहे.”

“आणि तुम्ही full गावठी राक्षस.” 

गंगू पुन्हा हसू लागला. त्याने तिची हनुवटी सोडली, पण हात अजूनही तिच्या मानेजवळ थांबला होता.
शैला आता त्याच्या छातीवर हलकी मूठ मारत म्हणाली, “खरं सांगा… सासूबाईंनी लहानपणी काय खाऊ घातलं तुम्हाला? काळी कडू करवंदं?”

क्षणभर शांतता.

मग दोघंही मोठ्याने हसू लागले.

गंगूने तिला ओढून जवळ घेतलं. “कडू करवंदं नाही… पण भरपूर तूप आणि दोन थपडा.” 

शैला त्याच्या छातीवर डोकं टेकवत खिदळली. बाहेर रात्रीचा वारा वाहत होता… आणि त्या घरातलं ते रांगडं, मोकळं प्रेम उबदार धुरासारखं पसरत होतं.

गंगू अजूनही पाटावर बसला होता. त्याच्या उघड्या पाठीवर तेलाचा हलका चमकता थर होता आणि कुस्तीमुळे स्नायू अजून ताणलेले दिसत होते. शैला त्याच्या मागे उभी राहून त्याच्या खांद्यांवर बोटं फिरवत होती. घरात मंद कंदिलाचा उजेड होता. बाहेर रात्रीचा वारा वाहत होता, पण घरात मात्र त्याच्या अंगातून येणारी उष्णता आणि माती-घामाचा रांगडा वास पसरला होता.

“बरं झालं तो गेला,” गंगू मिशा चाळवत मोठ्याने हसला. “आज त्याच्याशी खेळायचा mood नव्हता माझा…” तो मुद्दाम थांबला, शैलाच्या अजून जवळ सरकत कुजबुजला, “…त्याच्या आईसोबत थोडं खेळायला जास्त मजा येते.” 

“अहोऽऽ!” शैला दचकून हसू लागली. तिचे गाल लगेच लाल झाले. पण गंगूने तिच्या कमरेभोवती हात अजून घट्ट केला. त्याचा उष्ण, घामाने आणि मातीने भरलेला देह तिच्या अंगाला टेकला. कुस्तीमधून आलेल्या शरीराचा जड पुरुषी वास अजूनही हवेत पसरला होता. शैलाने नकली त्रासिक चेहरा करत त्याच्या छातीवर हलकी मूठ मारली.

“देवा!” ती हसत म्हणाली. “आपल्या मुलाने नक्की वास घेतला असेल तुमचा. असा रांगडा गावठी बाप मिळालाय त्याला!” 

गंगू मोठ्याने हसू लागल. त्याने मुद्दाम छाती फुगवली.

“घेतलाच असेल,” तो अभिमानाने म्हणाला. “आत्ताच माझे दंड पण पकडत होता.”

त्याने लगेच हात वाकवत बायसेप्स flex केले. तेलाने चमकणारे स्नायू कंदिलाच्या उजेडात अजून उठून दिसू लागले.

“हे पण feel केले त्याने,” गंगू मिशा चाळवत म्हणाला. “खूप proud आहे तो त्याच्या बापावर.”
शैलाच्या चेहऱ्यावर अचानक softness आली. काही क्षण ती त्याच्या त्या रांगड्या देहाकडे बघत राहिली. मग हलकंसं हसत ती पुढे सरकली आणि त्याच्या ताणलेल्या दंडावर अलगद ओठ टेकवले.
“असावाच proud,” ती कुजबुजली. “कारण बाप त्याचा खरा पहलवान आहे.” 

गंगूच्या डोळ्यांत लगेच चमक आली. त्याने तिला एका झटक्यात भिंतीला टेकवलं. शैलाच्या तोंडून छोटासा दचकलेला श्वास बाहेर पडला. त्याचा मोठा देह तिच्या अगदी जवळ आला.

“अहो… आधी आंघोळ तरी करा,” ती fake तक्रारीच्या सुरात म्हणाली. “पूर्ण माती, घाम… काहीतरीच.”
“खरंच?” गंगू मुद्दाम तिच्या अजून जवळ येत म्हणाला.

तो तिच्या गालाजवळ झुकला आणि हलकंसं चुंबन घेतलं. मग दुसरं मानेजवळ. त्याच्या मिशा त्वचेला स्पर्शताच शैलाचे डोळे नकळत मिटले.

“उह…” ती हलकंसं हसली. “आपल्या मुलाला तुमच्यासारखं बनवायचं नाही मला. असा खोडकर, रांगडा बाप… मला स्वयंपाक करू देत नाही. दूध पण बनवू देत नाही आपल्या एकुलत्या एक मुलासाठी…”
गंगूने भिंतीवर जोरात मूठ आपटली.
धाड!

शैला दचकली… पण तिच्या पोटात त्याच वेळी विजेसारखी शिरशिरी उठली.

“मग काय?” तो जाड गावठी आवाजात म्हणाला. “मऊ बनवायचं त्याला? राहुलसारखा? Laptop घेऊन बसणारा?”

शैला काही क्षण त्याच्याकडे पाहत राहिली… आणि मग नकळत खिदळली.

“खूप वाईट आहात तुम्ही,” ती कुजबुजली. “आणि मला अजिबात आवडत नाही… जेव्हा असा आवाज काढता.” 

पण ती बोलतानाच स्वतः त्याच्या अजून जवळ सरकली. तिचं नाक त्याच्या नाकाला अलगद घासलं. गंगूने तिच्या कमरेवरची पकड अजून घट्ट केली.

“खरंच आवडत नाही?” तो कुजबुजला.

शैलाने ओठ चावत मान हलवली… पण तिच्या डोळ्यांतलं mischievous हसू वेगळंच सांगत होतं.
गंगू मग मंद आवाजात म्हणाला, “आंघोळ न करता असलो की जास्त आवडतो ना मी? हा वास…” 

क्षणभर शैला शांत राहिली. तिने नकळत खोल श्वास घेतला. माती. घाम. तेल. आखाडा.

तिने त्याच्या छातीवर कपाळ टेकवलं आणि हळूच कबूल केलं,

“हो… कारण तेव्हा तुम्ही अजून raw वाटता.”

गंगू मोठ्याने हसू लागला. मग पुन्हा तिच्या गालावर, मानेजवळ चुंबनं घेत म्हणाला,

“बरं झालं राऊल्या गेला. नाहीतर त्याला दिसलं असतं त्याच्या गंगू काकाचं खरं रूप.” 

“बस करा आता!” शैला खिदळत म्हणाली. “खरंच दूध गरम करायचंय मला.”

पण गंगू अजून हट्टाने तिला पकडून होता. त्याच्या बोटांनी तिच्या पदराच्या टोकाला स्पर्श केला… आणि तो हलकासा खाली सरकवणार इतक्यात—

“सासूबाईऽऽ!” 

शैला अचानक मोठ्याने ओरडली.

गंगू अक्षरशः दचकला.

तो मागे वळून पाहताच शैला त्याच्या हातातून निसटली. पदर पटकन सावरत ती खिदळत स्वयंपाकघराकडे पळाली.

“फसवलंस!” गंगू मोठ्याने हसला.

शैला मागे वळून जीभ दाखवत म्हणाली, “नाहीतर तुम्ही काही थांबला नसता!”

गंगूने छातीवर थाप मारली, मान डोलावली आणि बादली उचलून बाहेरच्या छोट्या खोलीकडे आंघोळीसाठी निघून गेला. त्याच्या पावलांचा जड आवाज रात्रीच्या हवेत विरत गेला… आणि स्वयंपाकघरात उभी शैला अजूनही त्याच्या घामट, रांगड्या वासाची आठवण घेत मंद हसत होती.

.......

रात्रीच्या जेवणासाठी सगळे मोठ्या खोलीत जमले होते. टेबलावर गरम भाकऱ्या, तुपाचा वास, तिखट वांग्याची भाजी आणि भाजलेल्या मिरचीची उष्णता पसरली होती. कंदिलाच्या मंद पिवळ्या उजेडात प्रत्येकाचा चेहरा वेगवेगळ्या भावनांनी चमकत होता. सलोनी राहुलच्या शेजारी बसली होती. तिची बसण्याची पद्धत अजूनही शहरातल्या मुलीसारखी नीटनेटकी होती — पाठ सरळ, बोटं हलकेच चमच्यावर, आणि प्रत्येक हालचालीत एक polished सभ्यता. पण त्या घराच्या रांगड्या वातावरणात ती softness अजून जास्त उठून दिसत होती.

राहुल मात्र शांत होता. आखाड्यातल्या कुस्तीचे परिणाम अजून त्याच्या शरीरावर दिसत होते. तो भाजी घेत असतानाच त्याच्या नजरेला काहीतरी खटकले.

काका मंजिरीदेवींच्या अगदी जवळ झुकला होता.

त्याने त्यांच्या कानाशी काहीतरी कुजबुजलं.

शब्द कुणालाच ऐकू आले नाहीत… पण मंजिरीदेवींचे गाल अचानक लाल झाले. त्यांनी पटकन नजर खाली केली. त्यांच्या हातातला चमचा हलकासा थरथरला.

रेश्माने लगेच ते पकडलं.

ती चमचा टेबलावर टकटकवत खोडकर चेहऱ्याने म्हणाली, “आईऽऽ… भाजी पुढे द्या ना जरा?” 

मंजिरीदेवींनी दचकून भाजी पुढे केली. काका मात्र मिशांखाली मंद हसत होता. राहुलच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट अस्वस्थता उमटली.

तो अचानक गंभीर आवाजात म्हणाला, “आई… मी ठरवलंय. मी आणि सलोनी परत मुंबईला जाणार आहोत. कायमचं.”

क्षणभर टेबलावर शांतता पसरली.

काकाचं हसू हळूहळू गायब झालं.

“काय?” तो जाड आवाजात म्हणाला. “अजिबात नाही. सूनबाई इथंच राहतील.”

सलोनी दचकली. पण मग तिने स्वतःला सावरत हलक्या आवाजात म्हटलं, “मलाही पुन्हा काम करायचं आहे. ऑफिसमध्ये…”

काका काही क्षण तिच्याकडे पाहत राहिला.

मग अचानक मोठ्याने हसू लागला.

“काम?” 

तो मिशा चाळवत म्हणाला, “एकच काम करायचं असतं लग्नानंतर बायकांनी… bedroom मध्ये.”

सलोनीचा श्वास अक्षरशः अडकला.

तिच्या गालांवर उष्णता पसरली. तिने पटकन नजर खाली केली. तिची बोटं नकळत टेबलाच्या कडेला घट्ट पकडून बसली. त्या गावठी उघड बोलण्यात काहीतरी इतकं raw होतं की तिच्या पोटात हलकी धडधड उठली.

आणि त्यातच रेश्मा खोडकरपणे मध्ये पडली.

“मी आधीच सांगितलंय वहिनीला,” ती तोंडावर हात ठेवून हसत म्हणाली, “इथं city bathroom नाहीये. मोठ्या purpose साठी शेतातच जावं लागतं.” 

टेबलावर काही सेकंद शांतता पसरली… आणि मग काका मोठ्याने हसू लागला.

सलोनीला अक्षरशः जमीन फाटून आत जावंसं वाटलं.

तिने पटकन पदर चेहऱ्याजवळ आणला. तिचे कानसुद्धा लाल झाले होते. त्या विषयाचा उल्लेख झाला की अजूनही तिच्या पोटात awkward शिरशिरी उठायची. पण विचित्र गोष्ट म्हणजे… त्या embarrassment मध्ये आता हलकी curiosity मिसळायला लागली होती.

राहुल visibly annoyed झाला.

“रेश्मा, बस कर.”

पण काका ऐकायला तयार नव्हता. त्याने अचानक टेबलावर जोरात मूठ आपटली.

धाड!

सगळे दचकले.

“आणि हे काय शहरातलं arrangement?” तो गुरगुरला. “टेबल-खुर्ची! उद्यापासून काढून टाकतो सगळं. जमिनीवर बसून खायचं. जसं खरं गावात खातात.”

राहुलचा चेहरा लाल झाला.

“ते मी मुंबईहून मागवलंय. किती पैसे—"

तो उठणार इतक्यात सलोनीने पटकन त्याचा हात पकडला. तिच्या मऊ, थंड बोटांनी त्याचा तळवा हलकेच दाबला. तिने त्याच्याकडे पाहत डोळ्यांनीच शांत राहण्याची विनंती केली.

तो छोटासा gesture काकाच्या नजरेतून सुटला नाही.

त्याची नजर थेट सलोनीच्या हातांवर गेली.

काही क्षण तो तिच्या बोटांकडेच पाहत राहिला — मऊ त्वचा, हलकी olive छटा, नाजूक manicured nails.

आणि अचानक त्याने तिचा हात पकडला.

सलोनीच्या अंगातून अक्षरशः विज गेली.

त्याच्या हाताची पकड जाड, उष्ण आणि रांगडी होती. घट्टे पडलेली बोटं तिच्या मऊ त्वचेवर जाणवताच तिच्या पोटात विचित्र धडधड उठली.

“अहो…” ती कुजबुजली.

काका तिचा हात उलटसुलट पाहत मिशा चाळवत म्हणाला, “अगदी लोण्यासारखे हात आहेत सूनबाईचे.” 

तो तिच्या बोटांवर अंगठा फिरवत पुढे म्हणाला, “हीच बोटं मग मग पकडणार… शेतात.”

रेश्मा तोंडावर हात ठेवून खिदळली.

सलोनीचा श्वास जड झाला. तिला पुन्हा त्या पहाटेच्या शेताची, मातीची, awkward gossip करणाऱ्या बायकांची आठवण झाली आणि तिच्या पोटात पुन्हा हलकी थरथर उठली.

“बस करा आता!” मंजिरीदेवींनी अचानक आवाज चढवला.

पण त्या बोलतानाच त्यांच्या स्वतःच्या मनात अचानक एक जुनी प्रतिमा चमकून गेली — चांदण्या रात्री शेताच्या कडेला उभा असलेला तोच माणूस… त्याची सावली… आणि नदीकडे चालत जाणारा त्याचा ओलसर, रांगडा देह.

त्या विचारानेच त्यांनी नकळत स्वतःचा खालचा ओठ हलकेच चावला.

काकाने ते पाहिलं.

आणि त्याच्या मिशांखाली पुन्हा तेच मंद, जाणतं हसू उमटलं. 

................

रात्र बरीच झाली होती. घरभर शांतता पसरली होती. भिंतीवरच्या घड्याळाचा मंद टिक-टिक आवाज आणि बाहेरून येणारा रातकिड्यांचा सूर एवढंच ऐकू येत होतं. छोटा मुलगा अजूनही वहीत डोकं खुपसून बसला होता. डोळे मिटत होते त्याचे, पण तरीही तो हट्टाने गणिताचं उदाहरण पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करत होता. मध्येच तो जांभई द्यायचा, डोकं हलायचं… आणि पुन्हा पेन्सिल पकडायचा.

गंगू बाजूला पडून ते सगळं पाहत मिशांखाली मंद हसत होता. आंघोळ करून आलेला असला तरी त्याच्या मोठ्या देहावर अजूनही माती आणि आखाड्याची उष्णता जणू चिकटून होती. शैला उशी ठीक करत होती.
अचानक मुलाने मोठी जांभई दिली, वही बाजूला फेकली आणि थेट उडी मारून आई-वडिलांच्या मध्ये येऊन आडवा झाला.

“अरे वा!” गंगू मोठ्याने हसला. “अभ्यासाचा पहलवान शेवटी पडला वाटतं.”

मुलगा काही बोललाच नाही. थेट वडिलांच्या मोठ्या छातीला बिलगून पडला. गंगूने त्याच्या केसांतून हात फिरवला आणि शैलाकडे मिश्कील नजरेने पाहत म्हणाला,
“काळजी करू नकोस… bath घेतलीये मी. आता साहेब आरामात झोपणार.”
शैला लगेच खिदळली.

“होऽऽ दिसतंय फार स्वच्छ झालात तुम्ही,” ती मुद्दाम चिडवत म्हणाली. “ठीक आहे मग… तुम्ही दोघेच झोपा. मीच एखाद्या कोपऱ्यात सरकते. बाप-लेकाला privacy हवी असेल बहुतेक.” 

गंगू पुन्हा मोठ्याने हसू लागला. हसताना नकळत त्याची छाती आणि दंड पुन्हा ताणले गेले. पहलवान असल्यामुळे ते त्याच्याकडून almost सवयीने व्हायचं. शैलाने ते पाहताच डोळे फिरवले.
“देवा… पुन्हा flex सुरू.”

गंगूने लगेच मुद्दाम दंड अजून ताणले.

“काय करू?” तो अभिमानाने म्हणाला. “आमच्या घरात ताकदीचीच जास्त किंमत आहे.”

“हो ना,” शैला नकली रागाने म्हणाली. “दिवसभर स्वतःचे दंड बघणारे बाबा… आणि त्यांचा नंबर वन fan हा.”
हे ऐकताच गंगूने मुलाच्या कपाळावर पापा घेतला. मुलगा आता पूर्णपणे त्यांच्या मध्ये शिरला होता, जणू तीच त्याची safest जागा होती. गंगूने पत्नीची खिल्ली उडवत पुन्हा म्हटलं..

“Fine! हा माझ्यावरच जास्त प्रेम करतो. माझ्या दंडांचं कौतुक हा तुझ्यापेक्षा जास्त करतो.” 

शैला उशी त्याच्याकडे फेकत खिदळली.

“हो हो… मला माहितीय. दिवसभर feel करत बसतो तुमचे दंड.”

हे वाक्य शैलाच्या तोंडातून अगदी सहज बाहेर पडलं. ती फक्त मुलाची गंमत करत होती, पण शब्द उच्चारल्याबरोबर तिलाच त्याचा अर्थ जाणवला. तिचे डोळे मोठे झाले. क्षणभर ती गप्प राहिली आणि मग स्वतःच हसू दाबण्यासाठी पटकन तोंडावर हात ठेवला.

“अय्यो देवा…” ती पुटपुटली.

गंगू दोन क्षण तिच्याकडे पाहत राहिला. तिच्या चेहऱ्यावरचा तो संकोच, गालांवर आलेली लालसर छटा आणि स्वतःच्या बोलण्यावर तिलाच आलेलं हसू पाहून तो मोठ्याने हसू लागला. घरातल्या शांत वातावरणात त्याचं ते भरदार हसू घुमलं.

“असंऽऽ?” तो मिशा चाळवत म्हणाला. “म्हणजे तुम्ही पण खूप feel केलंय बहुतेक?”

“गप्प बसा!” शैला लगेच म्हणाली. “तुम्हाला ना प्रत्येक गोष्टीची चेष्टा करायची सवय आहे.”

तिने उशी त्याच्याकडे फेकली. गंगूने ती सहज पकडली आणि अजून हसला. त्या दोघांचं हे असं चालायचंच. दिवस कितीही दमवणारा असला तरी रात्रीच्या शेवटी एखादी खोडकर चकमक हमखास व्हायची.

त्यांच्या मध्ये पडलेला मुलगा मात्र या सगळ्यापासून पूर्णपणे अनभिज्ञ होता. तो अर्धवट झोपेत गंगूच्या छातीवर हात ठेवून पडला होता. जणू त्या मोठ्या, उबदार देहाजवळच त्याला सर्वात सुरक्षित वाटत होतं. काही क्षण तो शांत पडून राहिला. मग अचानक त्याने डोळे उघडले, गंगूचा हात घट्ट पकडला आणि अभिमानाने म्हणाला,

“माझे बाबा सर्वात बलवान!”

क्षणभर खोलीत शांतता पसरली.

त्या एका वाक्याने गंगूचा संपूर्ण चेहरा उजळून निघाला. आखाड्यात जिंकलेल्या शंभर कुस्त्यांपेक्षा जास्त आनंद त्याला त्या चार शब्दांत मिळाला होता. त्याच्या डोळ्यांत अभिमान स्पष्ट दिसत होता. त्याने मुलाला अजून जवळ घेतलं आणि त्याच्या केसांतून हात फिरवला.

“हा!” तो हसत म्हणाला. “हा माझा मुलगा आहे!”

मुलगा पुन्हा डोळे मिटून त्याच्या छातीला बिलगून पडला. काही क्षणांतच त्याचा श्वास पुन्हा संथ झाला.
शैला त्या दोघांकडे पाहत राहिली.

दिवसभर गावात लोकांना गंगू एक रांगडा पहलवान म्हणून दिसायचा. आखाड्यातला कठोर प्रशिक्षक. मोठ्या आवाजात बोलणारा, ताकदीचा अभिमान बाळगणारा माणूस. पण या क्षणी तिच्यासमोर बसलेला तोच माणूस आपल्या मुलाकडे इतक्या प्रेमाने पाहत होता की तिच्या चेहऱ्यावर नकळत मऊ हसू उमटलं.
ती थोडी पुढे सरकली. गंगू अजूनही मुलाच्या डोक्यावरून हात फिरवत होता. शैलाने त्याच्या दंडावर हलकासा हात ठेवला. तो दंड दिवसभराच्या मेहनतीने ताठ झाला होता. ती हसली आणि मंद आवाजात म्हणाली,

“असणारच proud… कारण बाप त्याचा फारच रांगडा आहे.”


गंगूने तिच्याकडे पाहिलं. दोघांच्या नजरा क्षणभर भेटल्या.

मग तो हलकंसं हसला.

“रांगडा असेल,” तो म्हणाला, “पण माझ्या दोघांवर जीव आहे.”

शैलाच्या चेहऱ्यावरचं हसू अजून गडद झालं. बाहेर रात्र शांत होती. घरात फक्त घड्याळाचा मंद आवाज आणि त्यांच्या मुलाचा संथ श्वास ऐकू येत होता. त्या छोट्याशा क्षणात, त्या तिघांच्या भोवती एक साधी, उबदार आणि पूर्ण वाटणारी शांतता पसरली होती.

[Ankur 2019]

जुळून राहा मित्रांनो. भांड्यात अजून मसाल्याची फोडणी पडायची बाकी आहे! ;)

[Subha Cocksuker]

खुपच भारी भावा, सुंदर कथा लिहिली आहेस, खुपच आवडली, पुढचा भाग लवकर दे, वाट पाहत आहे.

[Ankur 2019]

Chapter 4

सकाळची वेळ होती. गाव अजून पूर्णपणे जागं झालं नव्हतं, पण जीवनाची चाहूल सर्वत्र लागली होती. खिडकीबाहेरून पक्ष्यांचे मऊ आवाज येत होते. कुठेतरी एखादी बाई अंगण झाडत होती, तर दूरवर पाण्याच्या घागरींची खणखण ऐकू येत होती. हवेत ओल्या मातीचा मंद गंध मिसळला होता. मुंबईतल्या हॉर्न, ट्रॅफिक आणि सतत धावणाऱ्या लोकांच्या सवयीच्या सलोनीला ही शांतता अजूनही थोडी अविश्वसनीय वाटत होती.

पण त्या सकाळी तिचं लक्ष निसर्गाच्या सौंदर्याकडे नव्हतंच.

रात्रीच्या जड जेवणाने तिच्या पोटाला आधीच बंड करायला लावलं होतं आणि उठल्या उठल्या तिला जाणवलं की आता जास्त वेळ विचार करण्यात अर्थ नव्हता. ती पटकन खिडकीपाशी गेली. बाहेर पसरलेल्या शेतांकडे तिची नजर गेली आणि तिच्या पोटात पुन्हा एकदा nervous फुलपाखरं उडाली. धुक्याच्या हलक्या थरातून दूरवर फक्त एक-दोन स्त्रियांच्या आकृत्या दिसत होत्या. ते पाहून तिला थोडा दिलासा मिळाला, पण पूर्ण नाही. कारण गेल्या चोवीस तासांपासून तिच्या मनात सतत एकच चित्र फिरत होतं — स्वतःच्या हातात पाण्याची बादली, दुसऱ्या हातात मग, आणि त्या शेताच्या दिशेने चालत जाणारी स्वतःचीच लाजलेली प्रतिमा.

तिने कपाळावर हात मारला.

"देवा, मी खरंच हे करणार आहे..."

नाइटीचा किनारा बोटांनी कुरवाळत ती काही क्षण उभी राहिली. जितका जास्त विचार करत होती तितकी जास्त awkward होत होती. शेवटी स्वतःलाच रागावत ती पटकन खोलीबाहेर पडली आणि सरळ रेश्माच्या खोलीकडे निघाली.

दार उघडं होतं.

आतलं दृश्य पाहून मात्र ती क्षणभर थबकली.

रेश्मा बिछान्यावर अगदी आरामात बसली होती. तिच्या अंगावर साधा पण उठून दिसणारा फिकट निळा सलवार-कमीज होता. सकाळच्या प्रकाशात तिच्या गालांवरची नैसर्गिक गुलाबी छटा अधिकच खुलून दिसत होती. केस एका सैल वेणीत खांद्यावर पडले होते. एका हातात मोबाईल धरून ती इतक्या तन्मयतेने स्क्रीनकडे पाहत होती की जणू काही फार मोठा वैज्ञानिक शोध लावणार होती. तिची लांब नखं स्क्रीनवर हळूहळू फिरत होती. चेहऱ्यावर एक स्वप्नाळू स्मित होतं.

मग अचानक रेश्माने ओठ पुढे केले आणि मोबाईलच्या स्क्रीनकडे एक flying kiss दिली.
सलोनीचे डोळे विस्फारले.

क्षणभर ती स्वतःची समस्या विसरली.

"रेश्मा!" ती मोठ्याने म्हणाली.

रेश्मा दचकली. तिने पटकन मोबाईलकडे पाहिलं, मग सलोनीकडे.

"अगं! काय झालं? आग लागली का कुठे?"

"प्लीज... माझ्यासोबत चल."

रेश्मा दोन सेकंद तिच्याकडे बघत राहिली. मग तिच्या चेहऱ्यावर हळूहळू खोडकर हास्य उमटलं. तिला परिस्थिती समजायला वेळ लागला नाही.

"ओह्ह्ह..." ती मुद्दाम म्हणाली. "म्हणजे तो विषय आहे."

सलोनीने लगेच तिचा हात पकडला.

"हो. तोच विषय आहे. आणि मला हसू नकोस."

रेश्मा उठली. तिने मोबाईल बाजूला ठेवला आणि सलोनीकडे वरपासून खालपर्यंत पाहिलं.
"पहिल्यांदा तर हे सांगते..." ती म्हणाली. "ही नाइटी तुला छान दिसते."

सलोनीच्या गालांवर लगेच रंग चढला.

"रेश्मा!"

"काय? खरंच म्हणतेय."

"आत्ता compliment ची वेळ नाही."

"माझ्या मते अगदी योग्य वेळ आहे."

सलोनीने डोळे मिटले.

रेश्मा खिदळत तिच्याजवळ आली. मग तिच्या चेहऱ्याकडे पाहून थोडी मवाळ झाली.
"अगं खरंच एवढी घाबरलीयस?"

"खूप."

"काही होत नाही."

"तुला सोपं आहे बोलायला. तू इथेच वाढली आहेस."

"आणि तू मुंबईत."

"Exactly."

रेश्माने मान हलवली. मग घागर उचलत म्हणाली,

"ठीक आहे. मी येते. आणि काळजी करू नकोस. गावातले पहलवान दुसऱ्या बाजूला जातात."
तो शब्द ऐकताच सलोनीच्या मनात कालचं दृश्य पुन्हा चमकलं.

आखाडा.

धूळ.

गर्दी.

गंगूने मिशा पिळत दिलेलं ते सहज हसू.

राहुल जमिनीवरून उठण्याचा प्रयत्न करत होता, पण तिच्या आठवणीत काही क्षणांसाठी वेगळंच अडकलं होतं. तिला आठवलं की त्या वेळी तिच्या नाकात धूळ, घाम आणि मातीचा मिसळलेला वास भरून राहिला होता. त्याक्षणी तिने राहुलकडे जास्त लक्ष दिलं होतं की त्या संपूर्ण रांगड्या दृश्याकडे — हा प्रश्न तिला आता स्वतःलाच uncomfortable करत होता.

तिने नकळत मान खाली घातली.

"छी..." ती स्वतःशीच पुटपुटली.

"काय?" रेश्माने लगेच विचारलं.

"काही नाही."

"वहिनी..."

"काही नाही म्हणजे काही नाही."

रेश्माने तिच्याकडे संशयाने पाहिलं. मग हसत म्हणाली,

"तू खूप विचार करतेस. गाव तुला बदलणार आहे."

"मला बदलायचं नाही."

"सगळे सुरुवातीला तेच म्हणतात."

सलोनीने उत्तर दिलं नाही.

ती फक्त रेश्मामागे चालू लागली. सकाळचा थंड वारा तिच्या चेहऱ्यावर लागत होता, पण तिच्या छातीत धडधड मात्र वाढत होती. कारण शेत अजूनही समोर होतं... आणि तिच्या मनातल्या लाज, कुतूहल आणि nervousness यांचा गोंधळ अजून संपलेला नव्हता.

.........

राहुलची झोप हळूहळू उघडत होती. कालच्या कुस्तीचे परिणाम अजूनही शरीरावर जाणवत होते. बरगड्यांजवळचा त्रास कमी झाला होता, पण पूर्ण गेला नव्हता. तो अर्धवट उठून बसला आणि खोलीत नजर फिरवली. सलोनी दिसत नव्हती. बहुतेक ती आधीच उठली असावी, असा विचार त्याच्या मनात आला.

तो उठणार इतक्यात दार चर्रकन उघडलं.

काका आत आले.

पहाटेच्या प्रकाशात त्यांची उंच सावली आधी दिसली आणि मग ते स्वतः. अंगावर शर्ट नव्हता. खांदे, बाहू आणि छातीवर तेलाचा पातळ थर चमकत होता. केस मागे सारलेले होते आणि हातात स्टीलची ट्रे होती. खोलीत त्यांच्या बरोबर तेलाचा एक तीव्र, जड वासही शिरला.

राहुलने नकळत नाक मुरडलं.

“काका, हे काय? इतकं तेल?”

काकांनी त्याच्याकडे पाहिलं. त्यांच्या चेहऱ्यावर हलकंसं हसू आलं, पण त्यात थोडी चिडही होती.
“मुंबईत राहून सगळंच विसरलास दिसतं. गावात आंघोळीआधी तेल लावतात. शरीराला ताकद राहते.”
ते बोलताना ते अगदी सहज वाटत होते, पण राहुलला त्यांची उपस्थिती नेहमीप्रमाणेच जड वाटत होती. लहानपणापासून त्याला माहिती होतं — काका फार मोठ्याने ओरडत नसत, पण त्यांना नकार देणं तितकंच कठीण होतं.

त्यांनी ट्रेमधून मोठा ग्लास काढून त्याच्या हातात दिला.

“पिऊन टाक.”

राहुलने ग्लास घेतला.

दूध पाहताच त्याला समजलं की हे त्याच्या शहरातल्या हलक्या दुधासारखं नव्हतं. वर जाड मलईचा पातळ थर होता. त्याने एक-दोन घोट घेतले. दूध इतकं घट्ट होतं की त्याला ते जवळजवळ अन्नासारखं वाटलं.
“झालं,” तो म्हणाला आणि ग्लास खाली ठेवू लागला.

क्षणभर शांतता पसरली.

काकांनी त्याच्याकडे पाहिलं.

फक्त पाहिलं.

पण राहुलचा हात थांबला.

काका त्याच्या शेजारी बसले होते. त्यांचा देह अजूनही आखाड्यातल्या माणसासारखा मजबूत दिसत होता. खांदे रुंद, बाहू जाड, हातांवर मेहनतीची वर्षं दिसत होती. त्यांनी काही बोललं नव्हतं, पण त्यांची नजर सरळ राहुलच्या नजरेत होती.

“एवढंच?”

त्यांचा आवाज शांत होता.

राहुलने नकळत मान हलवली.

“पोट भरलं.”

“पोट भरलं की सवय बदलली?”

काकांनी विचारलं.

राहुल काही बोलला नाही.

क्षणभर त्याला अगदी लहानपण आठवलं. शाळेतून घरी आल्यावर हाच माणूस त्याच्या मागे लागायचा — दूध संपव, जेवण संपव, बाहेर खेळायला जा, शरीर कमकुवत करू नको.

काकांनी पुन्हा ग्लासाकडे इशारा केला.

“पूर्ण.”

यावेळी तो आदेश होता.

राहुलने त्यांच्याकडे पाहिलं. काका अजूनही तिथेच बसले होते. त्यांची नजर हटत नव्हती. त्या नजरेत राग नव्हता, पण एक अशी खात्री होती की शेवटी होणार ते त्यांचंच.

राहुलने दीर्घ श्वास घेतला.

मग ग्लास पुन्हा उचलला.

एक घोट.

मग दुसरा.

मग तिसरा.

काका काही बोलले नाहीत.

ते फक्त बसून राहिले.

आणि राहुलला जाणवत राहिलं की तो त्या नजरेखाली हळूहळू पूर्ण ग्लास संपवत आहे.

काही क्षणांनी त्याने शेवटचा घोट घेतला आणि रिकामा ग्लास ट्रेमध्ये ठेवला.

काकांच्या चेहऱ्यावर समाधान उमटलं.

“हा झाला माझा राहुल.”

ते हलकंसं हसले.

मग अगदी लहानपणी करायचे तसं त्यांनी त्याच्या गालावर चिमटी काढली.
“चांगला मुलगा.”

राहुलला ते अजिबात आवडलं नाही.

पण विचित्र गोष्ट म्हणजे तो काही बोललाही नाही.

काका उठले. ट्रे हातात घेत दाराकडे चालू लागले. दाराजवळ पोहोचल्यावर ते थांबले.
“खिडकीतून बाहेर बघ.”

“का?”

“तुझी बायको गावात कशी रुळतेय ते दिसेल.”

असं म्हणत ते बाहेर गेले.

राहुल काही क्षण तसाच बसून राहिला. मग तो खिडकीजवळ गेला.

बाहेर सकाळ पूर्ण उजाडली होती. शेतांवर हलकं धुकं होतं. गावातल्या बायका आपल्या कामात गुंतल्या होत्या. त्या सगळ्या दृश्यात त्याला दोन ओळखीच्या आकृत्या दिसल्या.
सलोनी.

आणि रेश्मा.

सलोनीच्या अंगावर साधी नाइटी होती. पायात गुलाबी चप्पल. हातातल्या बांगड्या हलक्या आवाजात वाजत होत्या. पण तिच्या उभं राहण्याच्या पद्धतीतच nervousness दिसत होती. ती आजूबाजूला पाहत होती, तर रेश्मा काहीतरी बोलून तिला चिडवत होती.

राहुल नकळत हसला.

मुंबईत boardroom मध्ये आत्मविश्वासाने बोलणारी तीच मुलगी इथे मात्र अगदी नवीन विद्यार्थ्यासारखी दिसत होती.

आणि त्याला अचानक जाणवलं —
कदाचित गाव सलोनीला जितकं बदलत होतं, तितकंच त्यालाही स्वतःच्या जुन्या आयुष्याची आठवण करून देत होतं.

सलोनीने आयुष्यात अनेक विचित्र गोष्टी केल्या होत्या. मोठ्या क्लायंटसमोर presentation दिलं होतं, senior management ला उत्तरं दिली होती, एकटीने flight पकडून परदेशी meetings attend केल्या होत्या. पण त्या सकाळी हातात पाण्याचा मग धरून शेताच्या दिशेने चालताना तिला जेवढं awkward वाटत होतं, तेवढं कधीच वाटलं नव्हतं.

ती चालत होती आणि तिच्या मागे रेश्मा अगदी निवांतपणे येत होती. जणू हा रोजचा विषय होता. सलोनीच्या हातातला छोटासा स्टीलचा मग मात्र तिला प्रचंड जड वाटत होता. तिची बोटं त्याच्या कडेला घट्ट आवळली होती. चालताना ती वारंवार आजूबाजूला पाहत होती, कुणी तिच्याकडे बघत तर नाही ना याची खात्री करत.

पण लोक खरंच बघत होते.

विशेषतः काही बायका.

त्यांची नजर सलोनीच्या नाइटीवर थांबत होती. ती साधी नव्हती. चांगल्या कापडाची, नीट शिवलेली, रंगाने उठून दिसणारी होती. गावातल्या बायकांच्या रोजच्या वापराच्या कपड्यांपेक्षा वेगळीच दिसत होती. दोन-तीन जणींनी तर एकमेकींच्या कानात काहीतरी कुजबुजत तिच्याकडे पाहिलंही.
सलोनीला पुन्हा संकोच वाटला.

"सगळ्या माझ्याकडेच का बघतायत?" ती हळू आवाजात म्हणाली.

रेश्मा लगेच खिदळली.

"कारण तू नवीन आहेस. आणि कारण ती नाइटी त्यांच्या अर्ध्या कपाटापेक्षा महाग दिसतेय."
"रेश्मा!"

"काय? खरं आहे."

सलोनीने ओठ चावले.

पण हळूहळू तिचं लक्ष दुसरीकडे जाऊ लागलं.

सकाळची हवा खूप ताजी होती. शहरातल्या AC ऑफिसमध्ये बसून ती अशा हवेला जवळजवळ विसरलीच होती. गवतावर अजून दव होतं. वार्‍यासोबत मातीचा मंद गंध येत होता. दूरवर कुणीतरी गायी हाकत होतं. कुठेतरी पक्ष्यांचा थवा एकदम उडाला.

ती नकळत थोडी रिलॅक्स झाली.

गाव अजूनही तिला विचित्र वाटत होतं.

पण सुंदरही.

शेताच्या कडेला पोहोचल्यावर तिने आजूबाजूला नजर फिरवली. सुदैवाने तो भाग तिच्या कल्पनेइतका उघडा नव्हता. जागोजागी गवत उगवलं होतं. काही ठिकाणी झुडपं होती. त्यामुळे थोडासा आडोसा मिळत होता.

सलोनीने सुटकेचा श्वास घेतला.

पण तो जास्त काळ टिकला नाही.

रेश्माची नजर थेट तिच्या पायांवर गेली.

गुलाबी रंगाच्या महागड्या slippers.

क्षणात तिच्या चेहऱ्यावर खोडकर हास्य आलं.

"अहोऽऽ!" ती मुद्दाम मोठ्याने म्हणाली. "या चप्पला इथे चालणार नाहीत बरं का."
सलोनीने संशयाने तिच्याकडे पाहिलं.

"का?"

"कारण गाव आहे हे. काढून ठेवा त्या. थंड गवताचा स्पर्श पायांना जाणवू द्या. एकदा तरी मातीला भेटू द्या तुमच्या city feet ना."

"नाही."

"का नाही?"

"कारण मला नको आहे."

रेश्मा आता उघडपणे हसू लागली.

"अगं बाई, एवढं काय?"

"रेश्मा, बस."

"मी तर अजून सुरूही केलेलं नाही."

सलोनीने डोळे फिरवले.

पण रेश्मा त्या मूडमध्ये नव्हती.

ती अचानक वळली आणि थोड्या अंतरावर गप्पा मारत बसलेल्या बायकांकडे पाहून मोठ्याने म्हणाली,
"अगं बायांनो! जरा इकडे बघा! माझ्या वहिनी अजूनही city mode मधून बाहेर यायला तयार नाहीत!"
सलोनीचा चेहरा पडला.

"रेश्मा!"

पण उशीर झाला होता.

काही बायका वळून पाहू लागल्या.

कुणीतरी हसत विचारलं,

"काय झालं नवीन सुनेला?"

रेश्मा लगेच उत्तरली,

"महागड्या चप्पला काढायला तयार नाहीत. म्हणे गावातलं सगळं चालेल पण चप्पलांना काही होऊ नये!"
क्षणात खसखस पसरली.

"अगं राहू दे. दोन दिवसांत सगळं शिकेल."

"हो, गावाची हवा लागली की cityपण निघून जातं."

"नवीन सून आहे. अजून लाजतेय."

सगळ्या हसू लागल्या.

सलोनीला अक्षरशः जमिनीत शिरावंसं वाटलं.

मुंबईत boardroom मध्ये उभी राहून तिने कोट्यवधींचे proposals मांडले होते. लोक तिचं म्हणणं ऐकत होते. इथे मात्र काही गावातल्या बायका तिच्या चप्पलांवरून तिची फिरकी घेत होत्या आणि ती पूर्णपणे helpless वाटत होती.

ती रेश्माकडे रागाने पाहणार इतक्यात कोणीतरी अलगद तिच्या खांद्यावर हात ठेवला.

तो स्पर्श वेगळाच होता.

चिडवणारा नव्हता.

शांत होता.

सलोनीने मागे वळून पाहिलं.

शैला उभी होती.

एका हातात बादली. दुसऱ्या हातात मग. चेहऱ्यावर नेहमीसारखं उबदार हसू.
तिने आधी रेश्माकडे पाहिलं. मग सलोनीकडे.

आणि हसत म्हणाल

"बस आता. पहिल्याच दिवशी वहिनीला पूर्ण गावाची celebrity बनवणार आहेस का?"

शैलाला पाहताच सलोनीच्या मनातला ताण थोडासा कमी झाला. कालच्या आखाड्यातल्या प्रसंगानंतर त्यांच्यात एक छोटासा स्नेह निर्माण झाला होता. बाकी सगळे तिची गंमत करत असताना शैला नेहमीच थोडी समजूतदार वाटायची. सलोनीने पुन्हा एकदा तिच्याकडे नीट पाहिलं. साधी नऊवारी साडी, रोजच्या कामामुळे आलेला आत्मविश्वास, मोकळे कुरळे केस आणि चेहऱ्यावर कायम असणारं ते खोडकर पण उबदार हसू. ती गावातली होती, पण तिच्या वागण्यात एक सहज आत्मविश्वास होता जो सलोनीला आवडायला लागला होता.

रेश्माने दोघींना पाहिलं आणि लगेच एक पाऊल मागे सरकली.

“बस, आता माझं काम संपलं,” ती म्हणाली. “शैला ताई, आता तुम्हीच teacher. माझ्या वहिनीला गावात adjust करायला शिकवा.”

शैला हसली. तिच्या हसण्यात चेष्टा कमी आणि आपुलकी जास्त होती.

“अगं, इतकं काही अवघड नाही,” ती शांतपणे म्हणाली. “पहिल्यांदा सगळ्यांनाच awkward वाटतं.”
सलोनी अजूनही थोडी संकोचलेली उभी होती. शैलाने तिच्या पायांकडे पाहिलं आणि हळू आवाजात म्हणाली,

“चप्पल काढून ठेव. गवत थंड आहे. भीती वाटतेय म्हणून सगळंच जास्त कठीण वाटतंय.”
आश्चर्य म्हणजे, रेश्माचं ऐकलं नसतं ती; पण शैलाचा आवाज ऐकून तिने खरंच चप्पल बाजूला काढल्या. थंड गवत आणि ओलसर मातीचा स्पर्श पायांना होताच तिच्या तोंडून नकळत “स्स्स…” असा आवाज निघाला.

रेश्मा लगेच खिदळली.

“बघा! मुंबईची राजकुमारी जमिनीवर उतरली!”

“रेश्मा!” सलोनीने तिला रागाने पाहिलं.

शैला मात्र हसत म्हणाली,

“तिचं ऐकू नकोस. फक्त relax.”

काही वेळात सलोनीचा संकोच थोडा कमी झाला. शैला तिच्याशी सतत बोलत राहिली—गावातल्या गोष्टी, घरातल्या सवयी, रेश्माच्या खोड्या. त्या गप्पांमध्ये सलोनीचं लक्ष तिच्या भीतीवरून हटायला लागलं.
दूर बसलेल्या बायकाही अधूनमधून काहीतरी बोलून हसायच्या, पण आता त्या हशात सलोनीला आधीसारखी टोचणी वाटत नव्हती. जणू त्या तिची फिरकी घेत नव्हत्या, तर तिला आपल्या गटात ओढत होत्या.

रेश्मा मात्र थांबणाऱ्यांपैकी नव्हती.

“उफ्फ!” ती नाटकीपणे म्हणाली. “हा चेहरा बघा जरा. कुणीतरी video काढायला हवा होता. Viral झाला असता.”

“मी तुझा मोबाईलच लपवून ठेवेन,” सलोनीने उत्तर दिलं.

“अगं, मी तर आठवणी जपते.”

हे ऐकून आसपासच्या बायका आणि शैला दोघीही हसू लागल्या.

थोड्या वेळाने वातावरण पूर्णपणे हलकं झालं. सकाळची हवा, मोकळं आकाश आणि सतत चालणाऱ्या गप्पा यामुळे सलोनीला जाणवलं की तिच्या कल्पनेइतकं हे भयानक नव्हतंच.
शैला तिच्या शेजारी चालत म्हणाली,

“एक गोष्ट सांगू? शहरात सगळं बंद असतं—भिंती, खोल्या, दरवाजे. इथे मोकळेपणा जास्त आहे. सुरुवातीला विचित्र वाटतं, पण नंतर सवय होते.”

सलोनी विचारात पडली. कदाचित शैला बरोबर बोलत होती.
तेवढ्यात रेश्मा दोघींच्या मध्ये उडी मारून आली.

“बस्स! आता तुम्ही दोघी best friends झालात बहुतेक.”

“हो, आणि त्यात तुझा काही वाटा नाही,” शैला म्हणाली.

“काय? मीच तर introduction करून दिलं!”

शैलाला पाहताच सलोनीच्या मनातला ताण थोडासा कमी झाला. कालच्या आखाड्यातल्या प्रसंगानंतर त्यांच्यात एक छोटासा स्नेह निर्माण झाला होता. बाकी सगळे तिची गंमत करत असताना शैला नेहमीच थोडी समजूतदार वाटायची. सलोनीने पुन्हा एकदा तिच्याकडे नीट पाहिलं. साधी नऊवारी साडी, रोजच्या कामामुळे आलेला आत्मविश्वास, मोकळे कुरळे केस आणि चेहऱ्यावर कायम असणारं ते खोडकर पण उबदार हसू. ती गावातली होती, पण तिच्या वागण्यात एक सहज आत्मविश्वास होता जो सलोनीला आवडायला लागला होता.

रेश्माने दोघींना पाहिलं आणि लगेच एक पाऊल मागे सरकली.

“बस, आता माझं काम संपलं,” ती म्हणाली. “शैला ताई, आता तुम्हीच teacher. माझ्या वहिनीला गावात adjust करायला शिकवा.”

शैला हसली. तिच्या हसण्यात चेष्टा कमी आणि आपुलकी जास्त होती.

“अगं, इतकं काही अवघड नाही,” ती शांतपणे म्हणाली. “पहिल्यांदा सगळ्यांनाच awkward वाटतं.”
सलोनी अजूनही थोडी संकोचलेली उभी होती. शैलाने तिच्या पायांकडे पाहिलं आणि हळू आवाजात म्हणाली,

“चप्पल काढून ठेव. गवत थंड आहे. भीती वाटतेय म्हणून सगळंच जास्त कठीण वाटतंय.”
आश्चर्य म्हणजे, रेश्माचं ऐकलं नसतं ती; पण शैलाचा आवाज ऐकून तिने खरंच चप्पल बाजूला काढल्या. थंड गवत आणि ओलसर मातीचा स्पर्श पायांना होताच तिच्या तोंडून नकळत “स्स्स…” असा आवाज निघाला.

रेश्मा लगेच खिदळली.

“बघा! मुंबईची राजकुमारी जमिनीवर उतरली!”

“रेश्मा!” सलोनीने तिला रागाने पाहिलं.

शैला मात्र हसत म्हणाली,

“तिचं ऐकू नकोस. फक्त relax.”

काही वेळात सलोनीचा संकोच थोडा कमी झाला. शैला तिच्याशी सतत बोलत राहिली—गावातल्या गोष्टी, घरातल्या सवयी, रेश्माच्या खोड्या. त्या गप्पांमध्ये सलोनीचं लक्ष तिच्या भीतीवरून हटायला लागलं.
दूर बसलेल्या बायकाही अधूनमधून काहीतरी बोलून हसायच्या, पण आता त्या हशात सलोनीला आधीसारखी टोचणी वाटत नव्हती. जणू त्या तिची फिरकी घेत नव्हत्या, तर तिला आपल्या गटात ओढत होत्या.

रेश्मा मात्र थांबणाऱ्यांपैकी नव्हती.

“उफ्फ!” ती नाटकीपणे म्हणाली. “हा चेहरा बघा जरा. कुणीतरी video काढायला हवा होता. Viral झाला असता.”

तेवढ्यात शैला हातात मग आणि बादली घेऊन तिकडे आली. तिच्या चेहऱ्यावर नेहमीसारखंच ते मिश्कील हसू होतं. सकाळच्या उन्हात तिची साधी नऊवारी साडी, मोकळे कुरळे केस आणि कामाची सवय असलेल्या हातांची सहज हालचाल उठून दिसत होती. गावातल्या इतर बायकांसारखीच ती दिसत होती, पण तिच्यात एक वेगळाच आत्मविश्वास होता.

सलोनीने तिला पाहताच नकळत सुटकेचा निश्वास सोडला.

आजूबाजूच्या बायका आधीच गप्पांच्या मूडमध्ये होत्या. कोणीतरी सलोनीकडे पाहून तिच्या महागड्या नाइटीबद्दल टिप्पणी करत होतं, तर दुसरी तिच्या गोऱ्या, मऊ त्वचेबद्दल बोलत होती. शहरातून आलेली सून हा विषय गावातल्या बायकांसाठी अजूनही नवीनच होता.

“अगं रेश्मा,” एक बाई हसत म्हणाली, “तुझी वहिनी तर अजूनही शहरातच आहे मनाने. गावाशी मैत्री व्हायला वेळ लागणार दिसतोय!”

त्यावर रेश्मा लगेच म्हणाली,

“तुम्ही सगळ्या मिळून घाबरवताय तिला. दोन दिवसात तुमच्यापेक्षा जास्त गावाकडची बनेल बघा.”
आजूबाजूला पुन्हा हशा पिकला.

शैला जवळ आली आणि बादली खाली ठेवत सलोनीकडे नीट पाहू लागली. सलोनीनेही तिला न्याहाळलं. मजबूत बांधा, भरदार खांदे, सततच्या कामामुळे आलेली सहज ताकद आणि तरी चेहऱ्यावरची स्त्रीसुलभ मृदुता—गंगूसारख्या पहलवानाची पत्नी अशीच असेल, असा विचार तिच्या मनात आला.

“बस्स,” शैला हसत म्हणाली, “आता पुढचं मी बघते.”

रेश्माने लगेच नाटकीपणे हात जोडले.

“वा! योग्य शिक्षिका आली.”

“चल हट.”

“मी तर आधीपासून सांगत होते.”

पुन्हा हशा.

सलोनीला वाटलं होतं की शैला तिला अगदी अलगद समजावेल. पण शैलाचा स्वभाव वेगळाच निघाला.
ती सलोनीकडे पाहत म्हणाली,

“अगं शहरातली बाई, एवढी घाबरतेस कशाला? सगळ्या इथेच आहोत.”

त्या गावाकडच्या बेधडक आवाजात काहीतरी होतं. सलोनीला नकळत हसू आलं.

“मी घाबरत नाही...”

“हो हो, आम्हाला दिसतंय,” शैला मिश्कीलपणे म्हणाली. तिच्या आवाजातली सहज खात्री ऐकून रेश्मा बाजूला उभी राहून खदखदून हसू लागली. सलोनी अजूनही थोडी अवघडलेली दिसत होती, म्हणून शैलाने तिचा हात अलगद धरला. “बघ गं, पहिल्या दिवशी सगळ्यांनाच अवघड वाटतं. मग हळूहळू सवय होते.” सलोनीने आश्चर्याने तिच्याकडे पाहिलं. “तुलाही?” शैला लगेच हसली. “मलाही. अगं, मी काही जन्माला येतानाच गावातली तज्ज्ञ नव्हते!” त्या उत्तरावर आजूबाजूच्या बायका मोठ्याने हसू लागल्या. त्या हशात काहीतरी इतकं आपुलकीचं होतं की सलोनीचं दडपण नकळत कमी होऊ लागलं. काही वेळापूर्वी ज्या गप्पा तिला टोमण्यासारख्या वाटत होत्या, त्या आता थट्टामस्करीसारख्या वाटू लागल्या.

तेवढ्यात एका बाईने हात झटकत टिप्पणी केली, “शैला, हिला दोन दिवस पाण्याचे हंडे उचलायला लाव. मग बघ ताकद कशी येते.” दुसरी लगेच म्हणाली, “आणि अंगण झाडायला!” तिसरीने भर घातली, “सकाळी कोंबड्यांआधी उठायला!” चौथीने हसत म्हटलं, “आणि आमच्या गप्पा ऐकायला. ते सगळ्यात कठीण काम आहे.” क्षणात सगळ्या बायका एकमेकींच्या बोलण्यात बोलू लागल्या. कोणी घरकामाबद्दल सांगत होतं, कोणी गावच्या सवयींबद्दल, तर कोणी सलोनीला चिडवत होतं. सलोनीच्या चेहऱ्यावर आता लाजेपेक्षा हसू जास्त दिसत होतं. तिला जाणवत होतं की या बायकांचा स्वभाव रांगडा असला तरी त्यात कटुता नव्हती; उलट एक वेगळीच मोकळीक होती.

मग एका वयस्कर बाईने डोळे बारीक करत खोडकरपणे म्हटलं, “अगं शैला, जपून बरं का. अशी देखणी सून गावात फार दिवस लपून राहत नाही.” लगेच काही जणींनी “अहोऽऽ!” करत तिला थांबवायचा प्रयत्न केला, पण ती बाई अजिबात थांबणारी नव्हती. “मी फक्त म्हणतेय!” ती म्हणाली. शैला मात्र अजिबात दचकली नाही. ती शांतपणे हसली आणि सहज उत्तर दिलं, “मला माझ्या नवऱ्याची ओळख आहे.” त्या उत्तरावर सगळ्या बायका एकदम खदखदल्या. “आणि?” कुणीतरी मुद्दाम विचारलं. शैला खांदे उडवत म्हणाली, “आणि तो संध्याकाळी घरी परत आलाच पाहिजे!” यावेळी तर हशाचा अक्षरशः स्फोट झाला. सलोनी मात्र अवाक् होऊन शैलाकडे पाहत राहिली. इतक्या मोकळेपणाने, इतक्या सहजपणे उत्तर देणारी स्त्री तिने फार कमी पाहिली होती. कुठे मत्सर नाही, कुठे संकोच नाही—फक्त आत्मविश्वास. रेश्मा हसत हसत सलोनीच्या कानाशी आली. “वहिनी, आता समजलं का? आमच्या गावातल्या गप्पा अर्ध्या खऱ्या आणि अर्ध्या थट्टेच्या असतात.” सलोनीने मान हलवली. “आणि उरलेला अर्धा भाग?” ती विचारताच रेश्माने डोळा मारला. “तो कोणालाच कळत नाही.” आणि पुन्हा एकदा शेतकाठ हसण्याने दणाणून गेला.

[Ankur 2019]

सोबत राहा मित्रांनो, पुढे अजून बरेच काही येणार आहे! :)

[Ankur 2019]

Chapter 5


गंगू दिवसभराच्या सरावानंतर अंगणातल्या पायरीवर येऊन बसला तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावर थकवा होता, पण घरी परतल्याचं समाधानही तितकंच स्पष्ट दिसत होतं. अंगावर अजूनही मातीचे हलके डाग होते, केस विस्कटलेले होते आणि दिवसभराच्या मेहनतीची चिन्हं शरीरावर दिसत होती. पण उंबरठा ओलांडताच त्याच्या चेहऱ्यावरचं ते रांगडं, आखाड्यातलं रूप विरघळून गेलं. कारण पुढच्याच क्षणी त्यांचा मुलगा धावत आला आणि कोणताही विचार न करता त्याच्या कमरेला बिलगला. छोट्या हातांनी वडिलांना मिठी मारत तो उत्साहाने म्हणाला, “लव्ह यू पप्पा!” त्या निरागस शब्दांनी गंगूचं हृदय अक्षरशः वितळलं. त्याने लगेच मुलाला उचलून घेतलं, कपाळावर चुंबन दिलं आणि काही क्षण त्याच्याकडे निरखून पाहत राहिला. “अगदी आईसारखे डोळे आहेत तुझे,” तो हसत म्हणाला. मुलगा ते ऐकून आणखी फुलला, आणि त्या दोघांचा हशा संपूर्ण अंगणात घुमला.

याच वेळी शैला बाहेर आली. हातात टॉवेल होता, पण समोरचं दृश्य पाहून ती क्षणभर तिथेच थांबली. एकीकडे तिचा मोठा, मजबूत नवरा आणि दुसरीकडे त्याच्यावर जीवापाड प्रेम करणारा मुलगा. “बस्स, आधी आंघोळ करा आणि मग मुलाला मिठ्या मारा,” ती मुद्दाम नाक मुरडत म्हणाली. “अख्खा आखाडा घेऊन आलात घरात.” पण तिच्या आवाजातली थट्टा लपली नाही. मुलाला काही फरक पडत नव्हता. तो वडिलांच्या छातीवर गाल टेकवून बसला होता आणि जणू त्या क्षणाचा पूर्ण आनंद घेत होता. शैला ते दृश्य पाहत राहिली. कितीही रांगडा असला तरी आपल्या मुलासमोर गंगू क्षणात मऊ होतो, ही गोष्ट तिला प्रत्येक वेळी नव्याने आवडायची. “हा माझा साथीदार आहे,” गंगू अभिमानाने म्हणाला. त्यावर मुलगा लगेच म्हणाला, “मी पप्पांचा मित्र आहे!” आणि त्या उत्तरावर दोघंही खळखळून हसू लागले.

काही वेळाने मुलाचं लक्ष पुन्हा वडिलांच्या शरीराकडे गेलं. त्याने आपल्या छोट्या हातांनी गंगूचा दंड पकडला. त्या दंडावरच्या स्नायूंच्या रेषा त्याला नेहमीच आकर्षित करायच्या. बोटांनी तो जणू एखादा नकाशा वाचत असल्यासारखा त्या रेषांवरून फिरू लागला. मग त्याने गंगूचा मोठा तळहात हातात घेतला आणि स्वतःचा छोटासा हात त्यावर ठेवला. “पप्पा... किती मोठे हात आहेत तुमचे!” तो आश्चर्याने म्हणाला. गंगू हसला. “हो का?” मुलगा मान डोलावत म्हणाला, “खूप मोठे. माझे किती छोटे आहेत.” शैलाच्या चेहऱ्यावर आपोआप हसू उमटलं. त्या छोट्या हातांची आणि वडिलांच्या मेहनतीने घडलेल्या हातांची तुलना इतकी गोड दिसत होती की तिचं मन भरून आलं. “हो रे,” ती म्हणाली, “तुझ्या पप्पांचे हात मोठे आणि मजबूत आहेत.”

मुलगा मात्र तिथेच थांबणारा नव्हता. तो पुन्हा गंगूच्या दंडावर बोट फिरवत राहिला. शैलाने ते पाहिलं आणि तिच्या डोळ्यांत खोडकर चमक आली. “एक काम करा,” ती म्हणाली. “याच्यासाठी एकदा दंड फुगवून दाखवा. नाहीतर हा आज ना झोपणार, ना अभ्यास करणार.” मुलगा लगेच उत्साहाने उडी मारत म्हणाला, “हो! दाखवा ना!” गंगूने मुद्दाम गंभीर चेहरा केला, पण त्याच्या चेहऱ्यावरचा अभिमान लपत नव्हता. त्याने हलकासा दंड ताणला. मुलाचे डोळे अक्षरशः मोठे झाले. “वा! आई बघ!” तो आनंदाने ओरडला. शैला हसत डोकं हलवत होती. तिला गंगूचीही गंमत वाटत होती. मुलाच्या प्रत्येक कौतुकावर तो जणू दोन इंच उंच व्हायचा. “आता बस,” ती म्हणाली, “दोघांनी मिळून पुरेसं कौतुक केलं.” पण तिच्या आवाजातला प्रेमळपणा लपला नाही.

संध्याकाळच्या त्या मऊ प्रकाशात शैला काही क्षण शांत उभी राहिली. तिच्यासमोर एक साधं पण मनाला स्पर्शून जाणारं चित्र होतं—एक बाप, ज्याच्यासाठी मुलाचं कौतुक जगातल्या कोणत्याही विजयापेक्षा मोठं होतं; आणि एक मुलगा, ज्याच्या नजरेत त्याचे पप्पा अजूनही जगातले सर्वात बलवान, सर्वात भारी आणि सर्वात चांगले माणूस होते. त्या दोघांकडे पाहताना शैलाच्या चेहऱ्यावर नकळत समाधानाचं हसू उमटलं. घरातल्या अशा क्षणांना ना फोटोची गरज असते ना शब्दांची. ते आपोआप आठवणी बनून मनात साठून राहतात.

त्या संध्याकाळीच, श्रीमती जोशींसोबत झालेलं संपूर्ण संभाषण आठवत असताना शैलाच्या चेहऱ्यावर नकळत हसू उमटलं. घरातली कामं आटोपून ती काही क्षण अंगणातल्या खुर्चीत बसली. सायंकाळची हवा हलकेच वाहत होती. डोळे मिटताच तिच्या मनात पुन्हा एकदा त्या "हाऊस-सन"ची कल्पना जिवंत झाली.

तिला दिसलं—स्वयंपाकघरात एक छोटंसं स्टूल ओढून ठेवलेलं आहे. त्यावर मुत्तू अत्यंत गंभीर चेहऱ्याने उभा आहे. त्याने फुलांच्या नक्षीचा थोडासा मोठा एप्रन घातलेला आहे. एप्रनची दोरी मागे नीट बांधली गेली नसल्यामुळे ती अधूनमधून सैल होत आहे, पण त्याचं त्याकडे लक्षच नाही. त्याच्यासाठी हा क्षण फार महत्त्वाचा आहे. आज तो बाबांसाठी स्वयंपाक करतो आहे.

त्याच्या चेहऱ्यावर एवढं समाधान आहे की जणू तो एखाद्या मोठ्या राजासाठी मेजवानी तयार करतो आहे. हातात चमचा घेऊन तो एका भांड्यात काहीतरी ढवळतो आहे. त्या भांड्यात नक्की काय आहे हे बहुधा त्यालाच माहीत नाही. पण त्याच्या मते ते अप्रतिम आहे. कारण ते बाबांसाठी आहे.

आणि त्याहून गंमत म्हणजे तो गाणंही म्हणतो आहे.

“माझे बाबा बलवान, सगळ्यांत आहेत महान... मोठे खांदे, मोठे दंड, जिंकतील ते सारा दंगलमंड...”

शैलाला मुथ्थूला मोठ्याने ओरडून सांगावंसं वाटत होतं, "मला स्वयंपाक करू दे! मी त्याची बायको आहे!!!" त्या विचाराने तिने भिंतीवर जोरात मूठ आपटली. तरीही ती तिथेच उभी राहिली, मोठमोठ्या डोळ्यांनी सगळं पाहत, नजरा मात्र मुथ्थूपासून हटत नव्हत्या.

शैला कोपऱ्यात बसून रडत होती. आता तिला मुथ्थूचा खूप राग येत होता. तिला त्याला बाजूला ढकलून स्वतः स्वयंपाक करावासा वाटत होता, पण तिने त्याला स्वयंपाक करू दिला आणि त्याच्या गोंडसपणे डोलत काम करण्याकडे पाहत राहिली. 

गुलाबी फुलांच्या नक्षीचा ऍप्रन घातल्यामुळे मुथ्थू एखाद्या गोड देवदूतासारखा दिसत होता. त्याचे डोळेही किती मऊ, भावपूर्ण—अगदी तिच्यासारखेच. शैला क्षणभर त्याच्याकडे पाहत राहिली.

आणि तेवढ्यात गंगू आत आला—घामाच्या उग्र वासासह...
...आणि शैलाची स्वप्नरंजनातून वास्तवात परत येण्याची वेळ झाली......

"मम्मा, माझा गृहपाठ झाला!" मुथ्थू हसत म्हणाला.

शैला भानावर आली. तिच्या गालांवर हलकी लाली उमटली. तिने प्रेमाने त्याच्या डोक्यावरून हात फिरवला आणि म्हणाली...

"छान! आता जा, बाहेर जाऊन खेळ." 

...........

त्याच संध्याकाळी :

श्रीमती जोशी आपल्या टेबलामागे बसून प्रवेशफॉर्म काळजीपूर्वक वाचत होत्या. बाहेरच्या कॉरिडॉरमध्ये मुलांचा गोंधळ सुरू होता, पण त्यांच्या कार्यालयात मात्र शांत वातावरण होतं. शैला समोर बसली होती. सुरुवातीला ही अगदी साधी प्रवेशप्रक्रिया वाटत होती, पण फॉर्मवरील एका तपशीलाने श्रीमती जोशींचं लक्ष वेधून घेतलं. त्यांनी चष्मा थोडासा वर सरकवला, पुन्हा एकदा ती ओळ वाचली आणि मग उत्सुकतेने शैलाकडे पाहिलं.

“मिसेस शैला, इथे तुम्ही मुलाच्या वडिलांचा व्यवसाय ‘व्यावसायिक कुस्तीपटू’ असा लिहिला आहे. खरंच का?” त्यांच्या आवाजात संशय नव्हता; उत्सुकता होती.

शैलाच्या चेहऱ्यावर नकळत हसू उमटलं. हा प्रश्न तिला नवीन नव्हता. लोकांना सुरुवातीला नेहमीच आश्चर्य वाटायचं. अनेकांना वाटायचं की गंगू गावातल्या आखाड्यात अधूनमधून खेळत असेल, एखादा छंद म्हणून कुस्ती करत असेल. पण जेव्हा त्यांना कळायचं की ती त्याची खरी कारकीर्द आहे, तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलायचे. आजही तेच झालं होतं.

“हो,” ती अभिमानाने म्हणाली. “छंद म्हणून नाही. तीच त्यांची कारकीर्द आहे. त्यासाठीच ते जगतात. त्यांचा दिवस व्यायामाने सुरू होतो आणि आखाड्याने संपतो. सामने, सराव, आहार, शिस्त—सगळं त्याच्याभोवती फिरतं.”

श्रीमती जोशींच्या डोळ्यांत रस निर्माण झाला. त्यांनी फॉर्म बाजूला ठेवला आणि आता पूर्ण लक्ष शैलाकडे दिलं.

“वा. खरं सांगू? मला हे खूप रंजक वाटतंय. आजकाल अशी समर्पित माणसं फार कमी दिसतात. पण...” त्या थोड्या थांबल्या. “मला असं वाटतंय की मी त्यांच्याबद्दल आधी कुठेतरी ऐकलं आहे.”
शैलाने भुवया उंचावल्या.

“खरंच?”

“हो,” श्रीमती जोशी हलकंसं हसल्या. “आणि गंमत म्हणजे मी स्वतः त्यांना कधी पाहिलेलंही नाही.”n
“मग कुठून ऐकलंत?”

या वेळी श्रीमती जोशींच्या चेहऱ्यावर अगदी वेगळे भाव आले. त्या जरा संकोचल्यासारख्या दिसल्या आणि गालांवर हलकीशी लाली उमटली.

“माझ्या सुनेमुळे.”

“सुनेमुळे?”

“हो. काही महिन्यांपूर्वी ती बाजारातून परत येत होती. रस्त्याजवळच्या मैदानात मोठी कुस्ती सुरू होती. लोकांची एवढी गर्दी होती की ती थांबली. सुरुवातीला फक्त दोन मिनिटं पाहू म्हणाली होती, पण घरी परतल्यावर तिने जवळजवळ अर्धा तास त्या सामन्याबद्दल बोलणं बंदच केलं नाही.”
शैला आता स्पष्टपणे हसत होती.

“असं काय पाहिलं तिने?”

“मला अजूनही आठवतं,” श्रीमती जोशी म्हणाल्या. “ती घरी आली आणि म्हणाली, ‘आई, मी आज असा सामना पाहिला की डोळे हटत नव्हते.’ मग ती सांगत राहिली की कसा एक पहलवान सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेत होता, कशी गर्दी त्याचं नाव घेत होती, आणि कसं त्याने सामना फिरवला. खरं सांगायचं तर तिच्या वर्णनावरून मला वाटलं ती एखाद्या चित्रपटाबद्दल बोलते आहे.”

शैलाच्या मनात एक गोड अभिमानाची लहर उठली. लग्नानंतरच्या वर्षांत तिने अनेकदा लोकांकडून गंगूबद्दल कौतुक ऐकलं होतं, पण प्रत्येक वेळी ते ऐकताना तिला नव्याने आनंद व्हायचा. विशेषतः जेव्हा कौतुक एखाद्या पूर्ण अनोळखी व्यक्तीकडून येत असे.

“मग तिला नाव आठवलं होतं का?”

“नाही. तेव्हाच नाही. पण आज फॉर्म पाहिला, तुम्ही सांगितलं, आणि अचानक सगळं जुळून आलं.”
दोघी काही क्षण हसल्या. वातावरण आता अधिक मोकळं झालं होतं.

“तुमचा मुलगा तर खूप अभिमान बाळगत असेल त्यांचा,” श्रीमती जोशी म्हणाल्या.
हे ऐकताच शैलाच्या चेहऱ्यावर एक वेगळंच भाव उमटलं—अभिमान, प्रेम आणि थोडासा असहाय विनोद यांचं मिश्रण.

“अभिमान?” ती म्हणाली. “मॅडम, तो शब्द खूप छोटा आहे.”

“म्हणजे?”

शैला खुर्चीत थोडी मागे रेलली आणि हसली.

“माझ्या मुलाच्या मते त्याचे बाबा जगातले सर्वात बलवान, सर्वात शूर, सर्वात हुशार आणि सर्वात महान माणूस आहेत. मी कधी कधी गंमत म्हणून त्याला विचारते, ‘तुझे बाबा उडू शकतात का?’ तर मला खात्री आहे तो दोन मिनिटं विचार करून म्हणेल, ‘आत्ताच नाही, पण शिकतील.’”

श्रीमती जोशींना हसू आवरेना.

“इतकं प्रेम?”

“खूप जास्त. खरं सांगू? मला कधी कधी त्याच्यावर थोडी ईर्ष्या वाटते.”

“ईर्ष्या?”

“हो.” शैला आता उघडपणे हसत होती. “मी दिवसभर मुलासाठी किती गोष्टी करते. त्याचा अभ्यास, जेवण, कपडे, सगळं. पण बाबांनी फक्त त्याला खांद्यावर उचललं किंवा आखाड्यात घेऊन गेले की बस्स—त्यांच्या नावाचा जयघोष सुरू.”

श्रीमती जोशींनी हाताने तोंड झाकत हसू दाबलं.

“बिचाऱ्या आईची कुणाला किंमत नाही.”

“अगदी तसंच. कधी कधी मला वाटतं माझा मुलगा पुस्तकांपेक्षा बाबांचं कौतुक जास्त वाचतो. संधी मिळाली तर तो दिवसभर त्यांच्या मागे फिरेल. तेल आणेल, पाणी आणेल, आखाड्यात बसेल, त्यांच्या गोष्टी ऐकेल आणि प्रत्येक पाच मिनिटांनी त्यांना सांगेल की ते किती महान आहेत.”

हे ऐकून श्रीमती जोशी पुन्हा हसल्या, पण यावेळी त्यांच्या चेहऱ्यावरचा भाव मऊ झाला.

“खरं तर ते खूप सुंदर आहे. मुलाला आपल्या वडिलांबद्दल एवढा आदर असणं दुर्मिळ आहे.”

“हो,” शैला शांतपणे म्हणाली. “आणि मला त्याचा अभिमान आहे. फक्त कधी कधी मला आठवण करून द्यावी लागते की त्याच्या आयुष्यात आखाड्याबरोबर शाळाही आहे.”

श्रीमती जोशींनी मान डोलावली.

“आणि तीच आईची भूमिका असते.”

“अगदी.”

“कारण त्याचे वडील त्याला ताकद शिकवतील.”

“हो.”

“पण तुम्ही त्याला दिशा द्याल.”

शैलाने हसून मान हलवली.

तिला माहिती होतं की गंगू मुलावर जीवापाड प्रेम करतो. तिला हेही माहिती होतं की मुलगा मोठा झाल्यावर कदाचित बाबांसारखाच आखाड्याकडे आकर्षित होईल. पण सध्या तरी ती ठाम होती. आखाडा थांबणार नव्हता. गंगू कुठे जाणार नव्हता. बाबांचं कौतुकही कमी होणार नव्हतं. पण बालपणातील शिक्षणाची वर्षं पुन्हा परत येणार नव्हती.

आणि म्हणूनच ती मनातल्या मनात हसत म्हणाली—
“पहलवान बनायचं असेल तर बनू दे. पण आधी गृहपाठ पूर्ण करणार. नाहीतर घरात एक गंगू पुरेसा आहे.”


शैला काही क्षण विचारात पडली. तिच्या चेहऱ्यावर पुन्हा तोच खट्याळ भाव आला ज्यामुळे श्रीमती जोशींना आता सावध व्हावंसं वाटू लागलं होतं. कारण अनुभवाने त्यांना कळलं होतं की शैला अशा चेहऱ्याने बोलायला लागली की पुढे काहीतरी अनपेक्षित येणार.

“खरं सांगू का, मॅडम?” शैला म्हणाली.

“सांगा.”

“कधी कधी मला वाटतं त्याला दोन दिवसांतून एक दिवस घरीच राहू द्यावं.”

श्रीमती जोशी लगेच सरळ बसल्या.

“काय?”

“हो.”

“आत्तापर्यंत तुम्ही मला शिक्षणाचं महत्त्व समजावत होतात.”

“ते अजूनही महत्त्वाचं आहे.”

“मग?”

“पण एक दिवस घरी.”

श्रीमती जोशी आता उत्सुक झाल्या होत्या.

त्या टेबलावर कोपर टेकवून थोड्या पुढे झुकल्या.

“बरं,” त्या म्हणाल्या, “समजा मी परवानगी दिली. तर त्या दिवशी तो नक्की काय शिकणार आहे?”

प्रश्न ऐकताच शैला थांबली.

एकदम थांबली.

तिच्या चेहऱ्यावर आधी आत्मविश्वास होता.

मग विचार आला.

मग गोंधळ.

मग स्वतःवरच हसू.

“तेच तर...” शैला पुटपुटली आणि अचानक थांबली. तिच्या चेहऱ्यावरचा आत्मविश्वास एका क्षणासाठी गायब झाला. काही वेळापूर्वीपर्यंत ती जणू पूर्ण योजना तयार करून आली होती, पण श्रीमती जोशींच्या साध्या प्रश्नाने तिला अडवलं होतं. कार्यालयात काही क्षण शांतता पसरली. बाहेरून मुलांचा हलका आवाज येत होता, पंखा हळूवार फिरत होता, आणि श्रीमती जोशी संयमाने तिच्याकडे पाहत होत्या.

“काय?” त्यांनी विचारलं.

शैलाने ओठ दाबले आणि स्वतःवरच हसू आलं.

“मला माहीत नाही.”

श्रीमती जोशी काही क्षण नुसत्याच तिच्याकडे पाहत राहिल्या. त्या उत्तराची त्यांनी अपेक्षाच केली नव्हती.
“तुम्हाला माहीत नाही?”

“अजिबात नाही.”
“म्हणजे तुम्ही इतका वेळ मला समजावत होतात की मुलाला काही दिवस घरी राहू द्यायला हवं, पण तो नक्की काय शिकणार आहे हेच तुम्हाला माहीत नाही?”
शैलाचं हसू आता पूर्णपणे फुटलं.

“हो. ऐकायला फार वाईट वाटतंय ना?”

“फारच.”

“माहिती आहे.”

ती खुर्चीत मागे रेलली, हातांची घडी घातली आणि जणू स्वतःच स्वतःच्या विचारांची चौकशी करत असल्यासारखी म्हणाली, “खरं सांगायचं तर माझ्या डोक्यात एक कल्पना आहे. पण ती व्यवस्थित शब्दांत मांडता येत नाही. मला फक्त एवढंच वाटतं की तो मोठा होत आहे. त्याला शाळा शिकवेलच. पुस्तकं शिकवतील. शिक्षक शिकवतील. पण घरात काही गोष्टी असतात ज्या कुणी बसवून शिकवत नाही. त्या पाहून, करत करत, नकळत अंगी येतात.”

“उदाहरणार्थ?” श्रीमती जोशींनी विचारलं.

“उदाहरणार्थ...” शैला विचारात पडली. “समजा भाजी आणणं. पाणी भरून ठेवणं. स्वतःची पुस्तकं जागेवर ठेवणं. एखादं काम सांगितलं तर ते पूर्ण करणं. घरातल्या माणसांना कशाची गरज आहे ते लक्षात घेणं. अशा छोट्या छोट्या गोष्टी.”

“हं,” श्रीमती जोशी म्हणाल्या. “हे खरं तर वाईट नाही.”

“आणि सर्वात महत्त्वाचं.”

“काय?”

शैलाने अगदी निरागस चेहरा केला.

“आईला पाच मिनिटं बसू देणं.”

दोन सेकंद श्रीमती जोशी काही बोलल्याच नाहीत.

मग त्यांनी हाताने तोंड झाकलं.

मग खांदे हलायला लागले.

आणि पुढच्या क्षणी त्या इतक्या हसू लागल्या की चष्मा काढून डोळे पुसावे लागले.

“अरे बापरे!”

हशा थोडा शांत झाल्यावर शैला पुन्हा बोलू लागली. यावेळी तिच्या आवाजात विनोद होता, पण त्यात थोडासा प्रामाणिकपणाही मिसळला होता.

“मला कधी कधी वाटतं,” ती म्हणाली, “की मुलाला नेहमी बाबांकडून ताकद शिकायची असते. आखाडा शिकायचा असतो. धाडस शिकायचं असतं. पण त्याच वेळी त्याने घरही शिकायला हवं. नाहीतर उद्या मोठा होईल आणि त्याला खरंच वाटेल की कपडे स्वतःहून घडी होतात, भाजी स्वतःहून चिरली जाते, भांडी स्वतःहून धुतली जातात आणि स्वयंपाकघर रात्री जादूने आवरतं.”

“हो,” श्रीमती जोशी हसत म्हणाल्या. “अशी अनेक मुलं मी पाहिली आहेत.”

“म्हणूनच मला भीती वाटते.”

“कशाची?”

“की एक दिवस माझा मुलगा मोठा होईल आणि त्याला वाटेल की आई ही एखादी नैसर्गिक शक्ती आहे. जसं सूर्य उगवतो, पाऊस पडतो आणि घर आवरलेलं असतं.”

या वेळी श्रीमती जोशींच्या डोळ्यात अक्षरशः पाणी आलं.

“देवा, मला तुम्ही फार आवडता,” त्या हसत म्हणाल्या.

“धन्यवाद.”

शैला गेल्यानंतर बराच वेळ श्रीमती जोशी आपल्या खुर्चीत शांत बसून राहिल्या. त्यांच्या समोरच्या फाईल्सचा ढीग तसाच पडला होता, इंटरकॉम काही वेळा वाजला होता, पण त्यांचं लक्ष कामात लागत नव्हतं. त्यांच्या मनात वारंवार शैलाचं बोलणं फिरत होतं. सुरुवातीला त्यांना ते सगळं केवळ गंमतीशीर वाटलं होतं—एक छोटा मुलगा आपल्या पहलवान वडिलांच्या मागे फिरतो, त्यांचं कौतुक करतो, त्यांना मदत करायचा प्रयत्न करतो. पण आता त्या शांतपणे विचार करत होत्या तेव्हा त्यांना त्या गोष्टींच्या मागचं भावविश्व अधिक स्पष्ट दिसू लागलं.

त्यांना विशेषतः शैलाची आठवण येत होती. संपूर्ण संभाषणात शैला हसत होती, चेष्टा करत होती, स्वतःच्याच कल्पनांवर हसू आवरत होती. पण त्या पंचावन्न वर्षांच्या होत्या; त्यांनी हजारो पालक पाहिले होते. एखादी आई जेव्हा सतत विनोद करत बोलते, तेव्हा अनेकदा त्या विनोदांच्या आड काहीतरी अधिक खोल भावना लपलेल्या असतात हे त्यांना चांगलं ठाऊक होतं. शैला प्रत्येक वेळी मुलगा आणि व
डिलांबद्दल बोलताना हसायची, पण त्या हसण्यात थोडासा अभिमान, थोडीशी काळजी, आणि अगदी क्षीण स्वरूपात एक प्रकारची असुरक्षितताही मिसळलेली होती.

“ही बाई नक्की काय विचार करत असेल?” श्रीमती जोशी स्वतःशीच पुटपुटल्या.

त्यांच्या मनात पुन्हा एक प्रसंग उभा राहिला. शैला सांगत होती की तिचा मुलगा बाबांच्या मागे मागे फिरतो, त्यांना मदत करतो, त्यांच्या प्रत्येक गोष्टीचं कौतुक करतो. ते सांगताना तिच्या चेहऱ्यावर हसू होतं, पण प्रत्येक वेळी ती जणू स्वतःलाच आठवण करून देत होती की मुलगा अजून लहान आहे, त्याला अभ्यासही करायचा आहे, त्याने स्वतःची ओळखही निर्माण करायची आहे. जणू एका बाजूला ती त्या नात्याचं सौंदर्य अनुभवत होती आणि दुसऱ्या बाजूला त्या नात्याच्या प्रचंड जवळीकीमुळे थोडी सावधही झाली होती.
श्रीमती जोशींना आपल्या स्वतःच्या मुलाची आठवण झाली. लहानपणी तोही त्याच्या वडिलांच्या मागे मागे फिरायचा. एखाद्या मुलासाठी वडील हा अनेकदा पहिला हिरो असतो. तो ज्या प्रकारे चालतो, बोलतो, हसतो, काम करतो—सगळंच मुलगा आत्मसात करत असतो. पण काळानुसार मुलं स्वतःचा मार्ग शोधतात. म्हणूनच त्यांना शैलाची काळजी समजत होती. कदाचित शैला मुलाच्या प्रेमाबद्दल चिंतित नव्हती; कदाचित ती एवढंच पाहत होती की त्या प्रेमाबरोबर मुलाने स्वतःचं आयुष्यही घडवायला हवं.

त्यांनी डोळे मिटले आणि पुन्हा एकदा शैलाच्या शब्दांची आठवण काढली. "तो बाबांच्या मागे फिरेल... त्यांना मदत करेल... त्यांचं कौतुक करेल..." हे वाक्य सांगताना शैला हसत होती, पण तिच्या आवाजात एक न बोललेला प्रश्नही होता—"आणि स्वतःसाठी वेळ काढेल का?" श्रीमती जोशींना वाटलं, कदाचित हीच प्रत्येक आईची चिंता असते. मुलगा कुणावर प्रेम करू नये अशी तिची इच्छा नसते. उलट त्याने भरभरून प्रेम करावं असंच तिला वाटतं. पण त्याच वेळी त्याने स्वतःच्या पायांवर उभं राहायला, स्वतःचे विचार करायला आणि स्वतःची ओळख निर्माण करायला शिकावं, हीही तिची इच्छा असते.

तरीही, त्या जितका विचार करत होत्या तितकंच त्यांना त्या घराचं चित्र आवडत होतं. त्यांच्या डोळ्यांसमोर एक दमलेला, मेहनती वडील आणि त्यांच्यावर जीवापाड प्रेम करणारा मुलगा दिसत होता. आणि त्या दोघांकडे थोड्या अंतरावरून पाहणारी शैला दिसत होती—बाहेरून तक्रार करणारी, पण मनापासून आनंदी. त्या घरातला विनोदही प्रेमातून जन्मलेला होता आणि काळजीही प्रेमातूनच.

शेवटी श्रीमती जोशी हलकंसं हसल्या. त्यांना जाणवलं की त्या मुलाबद्दल त्यांना फारशी चिंता नव्हती. तो प्रेमळ वातावरणात वाढत होता. त्याला आईचं भान होतं, वडिलांचा आदर्श होता. त्यांना खरी उत्सुकता होती ती शैलाबद्दल. कारण शैला सतत त्या दोघांना समजावण्याचा प्रयत्न करत होती, पण कधी कधी तिच्याच डोळ्यांतून दिसत होतं की त्या वडील-मुलाच्या नात्याने ती स्वतःही भारावून जाते.

“कदाचित,” त्या स्वतःशी म्हणाल्या, “तिला त्यांची काळजी कमी आणि त्यांच्यावरचं प्रेम जास्त आहे.”

त्या विचाराने त्यांच्या चेहऱ्यावर एक उबदार स्मित उमटलं. मग त्यांनी फाईल बंद केली, चष्मा नीट केला आणि पुढच्या कामाकडे वळल्या. पण मनाच्या एका कोपऱ्यात शैला, गंगू आणि छोटा मुत्तू अजूनही जिवंत होते—एक विचित्र, गोंधळलेलं, प्रेमळ आणि हसतमुख कुटुंब म्हणून.

[Ankur 2019]

मित्रांनो, पाहत राहा! मटणाची ग्रेव्ही आता नुकतीच उकळायला सुरुवात झाली आहे. ;)

[shrimarathi]

मित्रांनो, पाहत राहा! मटणाची ग्रेव्ही आता नुकतीच उकळायला सुरुवात झाली आहे. 

मित्रा खूपच छान लिहीत आहेस, लवकर या मटणाला फोडणी दे आम्ही वाचक या मटणाची चव घेण्यासाठी एकदम आतुर झालो आहेत

[Ankur 2019]

Chapter 6

मुख्याध्यापक जोशी यांचे घर (मध्यरात्रीच्या सुमारास) -

मुख्याध्यापक जोशी यांना मनोज नावाचा मुलगा, शुभा नावाची सून आणि दोन वर्षांचा नातू होता. मनोज २८ वर्षांचा होता आणि गावातील सरकारी संस्थेत नोकरी करत होता. शुभा गृहिणी होती, पण तिचे सौंदर्य पाहण्यासारखे होते. प्रसूतीनंतर तिच्या देहयष्टीत काही मोहक वळणे आली होती, ज्यामुळे तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक प्रेमळ, मातृत्वपूर्ण छटा लाभली होती. तिचा हलका सावळा वर्ण, खुललेले हसरे मुख आणि दाट, चमकदार केस तिच्या सौंदर्यात भर घालत होते. ती बहुतेक वेळा केसांचा अंबाडा बांधून ठेवत असे, अपवाद फक्त रात्रीचा.

त्या रात्री सुभा मनोजच्या शेजारी पडली होती, पण झोप तिच्या डोळ्यांपासून दूर होती. पाळण्यात त्यांचा दोन वर्षांचा मुलगा गाढ झोपला होता. अधूनमधून तो झोपेतच हलकेसे हातपाय हलवत होता आणि पुन्हा शांत होत होता. घरभर निवांत शांतता पसरली होती. बाहेर कुठेतरी एखादा कुत्रा भुंकत होता, तर दूरवरच्या मंदिरातून येणारा रात्रीचा घंटानाद अधूनमधून कानावर पडत होता. सुभाने डोळे मिटण्याचा प्रयत्न केला, पण तिच्या मनात दिवसभरातील एकच प्रसंग वारंवार परत येत होता.

दूध घेऊन परत येताना ती काही क्षणांसाठी आखाड्याजवळ थांबली होती. खरं तर थांबण्याचा तिचा विचार नव्हता. पण गावात इतकी गर्दी जमली होती की उत्सुकतेने तिची पावलं मंदावली. लोकांच्या आरोळ्या, टाळ्या, धूळ आणि त्या सगळ्यांच्या मध्यभागी उभा असलेला गंगू. तिने पूर्ण सामना पाहिला नव्हता. काही क्षणच. पण ते काही क्षण तिच्या मनात स्पष्ट कोरले गेले होते. त्याच्या शरीरावर सरावाची वर्षं दिसत होती. खांदे रुंद, देह मेहनतीने घडलेला, चालण्यात एक वेगळाच आत्मविश्वास. त्याहूनही जास्त लोकांच्या नजरेत दिसणारा त्याच्याबद्दलचा आदर तिला लक्षात राहिला होता.

“तू काहीतरी विचार करते आहेस.”

मनोजचा आवाज ऐकून तिची तंद्री तुटली.

ती हलकेच हसली.

“नाही रे.”

“खोटं.”

मनोजने तिच्या पाठीवर हलक्या हाताने मालिश करत म्हटलं.
“तू अशी शांत झालीस की मला लगेच कळतं.”

सुभा कुशीवर वळली. मंद प्रकाशात मनोजचा चेहरा दिसत होता. तिच्या चेहऱ्यावर नकळत हसू उमटलं
.
“मिस्टर बँक मॅनेजर फार निरीक्षण करतात.”

“हो.”

“ही सवय वाईट आहे.”

“माझ्या नोकरीचा भाग आहे.”

“मग मला चौकशीला सामोरं जावं लागणार?”

“नक्की.”

सुभा हसली. ती थोडी पुढे झुकली आणि त्याच्या गालावर हलकंसं चुंबन घेतलं.

“आता विषय संपला.”

“अजिबात नाही.”

“का?”

“कारण तू मला लाच देण्याचा प्रयत्न केलास.”

दोघेही हसले.

काही क्षणांनी मनोज पुन्हा म्हणाला,

“सांग ना.”

"अहो बँक मॅनेजर साहेब, जर मी तुम्हाला खरं सांगितलं, तर कदाचित तुम्हालाच घाबरून धडधड सुरू होईल. मग सकाळपासून तुम्ही इतके तणावात का आहात आणि एवढा घाम का येतोय, हे तुमच्या आईला मलाच समजावून सांगावं लागेल!" 

हे वाक्य चिडवणाऱ्या, मिश्कील आणि उपरोधिक शैलीत आहे.

त्या शब्दांनी मनोजच्या अंगातून जणू विजेचा झटका गेल्यासारखं झालं. त्याच्या बायकोने गोड खळखळून हसत त्याच्या गालाला हलकेच चिमटा काढला आणि हळूहळू त्याच्या छातीवरून बोट फिरवलं.
तरीही तो पुन्हा विचारत राहिला....

"कोण होता तो? सांग मला..."

त्याच्या आवाजात स्पष्टपणे राग आणि उत्सुकता दोन्ही मिसळलेले होते.

तिने अलगद त्याच्या कपाळावर पडलेले केस फुंकून बाजूला केले आणि नीट करत म्हणाली...

"तो एक स्थानिक पहलवान आहे—गंगू नावाचा. एकाच वेळी धोकादायक आणि देखणा. मनोज, त्याचे फक्त दंड पाहिले तरी कोणत्याही वयाची स्त्री भुरळून जाईल. तो हत्तीशीही झुंज देईल असं वाटतं, आणि त्याच्या त्या खंडोबासारख्या मिशांखालचं हास्य... अरे देवा! त्यापुढे काही विचारू नकोस."

मनोजने शेवटी हार मानली. सुभाकडून पूर्ण उत्तर मिळणार नाही हे त्याला समजलं होतं. त्याने एक मोठा जांभई दिला, पांघरूण थोडं वर ओढलं आणि काही मिनिटांतच त्याचा श्वास संथ व नियमित झाला. दिवसाभराच्या कामानंतर झोप त्याला पटकन सापडायची. बँकेतील आकडे, फाईली, ग्राहक आणि बैठका—सगळं मागे सोडून तो सहज झोपून गेला.

सुभा मात्र अजून जागी होती.

ती त्याच्या शेजारी पडून छताकडे पाहत राहिली. खोली अंधारलेली होती. पाळण्यातला मुलगा शांत झोपला होता. मनोजही झोपला होता. पण तिच्या मनातले विचार अजून पूर्ण शांत झाले नव्हते.

तिला स्वतःवरच थोडंसं हसू आलं.

संपूर्ण दिवसात तिने गंगूला कितीkqवेळ पाहिलं होतं? दोन मिनिटं? कदाचित तीन.

पूर्ण सामना तर तिने पाहिलाच नव्हता.

तरीही त्या काही क्षणांनी तिच्या मनात एक वेगळंच चित्र तयार केलं होतं...

शुभाचं स्वप्न

चिखलाच्या आखाड्यात एक विचित्र शांतता आणि गोंगाट एकाच वेळी मिसळलेला होता. शुभा त्या ओलसर मातीवर पडली होती. तिचे हात-पाय थकव्याने जड झाले होते, जणू दिवसभराचा सारा भार तिच्या अंगात साचून राहिला होता. चिखलाने तिचे कपडे, केस आणि त्वचा माखून टाकली होती. वर आकाशात तळपणारा सूर्य, भोवती जमलेली गर्दी आणि हवेत पसरलेला मातीचा गंध—सगळं इतकं जिवंत वाटत होतं की ते स्वप्न आहे हेच विसरायला होत होतं.

अचानक गर्दीतून एकच जल्लोष उसळला. "गंगू! गंगू!" अशा आरोळ्या चारही बाजूंनी घुमू लागल्या. प्रत्येक आरोळी तिच्या छातीत धडधड निर्माण करत होती. ती उठून बसू शकली असती, स्वतःला सावरू शकली असती, पण तिच्या शरीरात एक विलक्षण आळस पसरला होता. जणू ती फक्त त्या क्षणाची साक्षीदार बनून राहिली होती. लोकांच्या नजरा, त्यांचा उत्साह आणि आखाड्याचं वातावरण तिच्याभोवती फिरत होतं, आणि ती त्या सगळ्याच्या मध्यभागी असूनही काही बोलत नव्हती.

स्वप्नात तिला स्वतःचीच गंमत वाटत होती. इतकी बोलकी, खट्याळ आणि सतत काहीतरी म्हणणारी शुभा त्या क्षणी पूर्ण शांत होती. तिच्या गालांवर उष्णतेची लाली चढली होती. ती नकळत खालचा ओठ चावत होती, जणू स्वतःलाच प्रश्न विचारत होती—मी इथे का थांबले आहे? या गर्दीच्या गोंधळात मला एवढं वेगळं का वाटतंय? उत्तर मात्र कुठेच नव्हतं.

मग त्या जल्लोषाच्या मधून तिला एक वेगळाच आवाज ऐकू आला. तिच्या बाळाचा रडण्याचा आवाज. सुरुवातीला तो दूरवरून येत असल्यासारखा वाटला, पण हळूहळू तो अधिक स्पष्ट होत गेला. आई म्हणून तिचं मन त्या आवाजाकडे धावून गेलं. तिला आठवलं की बाळाला तिची गरज आहे. ती उठली पाहिजे, त्याला जवळ घेतलं पाहिजे, त्याचं सांत्वन केलं पाहिजे.

पण स्वप्नं नेहमी तर्काने चालत नाहीत. तिचं मन बाळाकडे धावत असताना तिचं शरीर मात्र त्या मातीवरच स्थिर राहिलं. गर्दीचा गोंगाट, गंगूच्या नावाच्या आरोळ्या आणि बाळाचं रडणं—हे तिन्ही आवाज एकमेकांत मिसळून गेले. शुभा त्या विचित्र भावनांच्या भोवऱ्यात अडकून पडली होती. तिच्या मनात अपराधीपणा होता, कुतूहल होतं, आणि त्या सगळ्यापेक्षा जास्त गोंधळ होता.
तेवढ्यात एक झुळूक आली. मातीचा गंध अधिक तीव्र झाला. शुभाने डोळे मिटले. तिच्या चेहऱ्यावर एक हलकंसं, लाजरं स्मित उमटलं. आणि त्याच क्षणी स्वप्नातील सगळे आवाज आणखी मोठे झाले—"गंगू! गंगू!"—तर दूर कुठेतरी तिचं बाळ अजूनही तिला हाक मारत होतं.

बाळाचा रडण्याचा आवाज आता अधिकच मोठा झाला होता. सुरुवातीला दूरवरून ऐकू येणारा तो आवाज आता जणू तिच्या कानाजवळच घुमत होता. तरीही स्वप्नात शुभा तशीच चिखलात पडून राहिली. उठावं, धावून जावं, बाळाला जवळ घ्यावं—हे तिला माहीत होतं. पण तिचे हातपाय जणू मातीनेच पकडून ठेवले होते.

आजूबाजूला उभ्या असलेल्या बायकांनी तिच्याकडे पाहून टोमणे मारायला सुरुवात केली.
"अगं बघा बघा, आईसाहेबांना काही घाई नाही!"

"तुझं लेकरू तिकडे ओरडून दमलं, आणि ही इथे आखाड्याच्या मातीत राणीबाईसारखी पडली आहे!"
दुसरी एक बाई हसत म्हणाली,

"अगं शुभे, तू आई आहेस की गावच्या जत्रेतलं प्रदर्शन? उठ की जरा!"

त्यावर तिसरीने आणखी खोडकरपणे भर घातली,

"नको गं, तिला उठवू नका. बघत नाही का? ही तर आता चिखलाची मूर्ती झाली आहे. हलली तर स्वप्न मोडेल!"

आसपास खसखस पिकली.

गंगूने शुभाला चिखलाने माखलेल्या एका उंच खांबाप्रमाणे हवेत उचलून पुन्हा खाली झेलले. तो हे किमान वीस वेळा करत राहिला, आणि प्रत्येक वेळी गर्दीतून जल्लोषाचा आवाज उठत होता. इतक्या वेळा हे करूनही तो थकलेला दिसत नव्हता. शुभा मात्र त्याच्या अफाट ताकदीकडे आश्चर्याने पाहत होती. तिच्या भरदार देहाचे वजन तो जणू एखाद्या पिसासारखे सहज हाताळत होता. त्याच्या त्या विलक्षण सामर्थ्याने तिला महाभारतातील Bhimaची आठवण करून दिली.

तिला हवेत वरखाली फेकले जात असताना तिच्या भरदार देहाला त्या वेगवान हालचालींचे जोरदार धक्के बसत होते आणि चिखलाचे थेंब इकडे-तिकडे उडत होते. दूरवर बाळाच्या रडण्याचा आवाज अजूनही ऐकू येत होता, पण तिचे त्याकडे फारसे लक्ष नव्हते. गंगूच्या अफाट ताकदीने आणि त्याच्या रांगड्या, मर्दानी वागण्याने ती पूर्णपणे भारावून गेली होती. प्रत्येक वेळी ती खाली त्याच्याकडे झेपावत असताना त्याचे हात तिच्या चिखलाने माखलेल्या देहाला आधार देत, आणि त्या स्पर्शाने तिच्या ओठांवर नकळत एक हलकेसे स्मित उमटत होते....

अचानक स्वप्नाचा धागा तुटला आणि शुभा एक खोल श्वास घेत दचकून जागी झाली. तिने वर पाहिले, कपाळावर आलेला घाम हाताने पुसला आणि स्वतःला सावरायचा प्रयत्न केला. काही क्षण शांत बसल्यानंतर तिने हळूहळू खाली नजर वळवली.

आश्चर्याने तिचे डोळे मोठे झाले. तिने खाली आपल्या कपड्याकडे पाहिले आणि तो बराचसा ओलाचिंब झालेला असल्याचे तिच्या लक्षात आले. क्षणभर तिने हाताने तोंड झाकले. तिचे गाल लाजेने गडद लाल झाले होते. तिला ना नवऱ्याकडे पाहवत होते, ना शेजारी झोपलेल्या बाळाकडे.

मात्र पुढच्याच क्षणी ती स्वतःशीच हळूच पुटपुटली—

"काय खट्याळ स्वप्न होतं हे!"

त्या विचाराने तिच्या ओठांवर हलकीशी खळी पडली. ती मंदपणे हसली, उशीवर डोके टेकवले आणि पुन्हा शांतपणे झोपी गेली.

...................

पुढच्या सकाळी —

सलोनी विहिरीतून पाणी भरून आणण्याच्या कामाला कंटाळली होती, पण गावच्या जीवनशैलीत रुळल्यामुळे ती अधिक कष्टाळू आणि संयमी बनली होती. आणि अर्थातच रेश्माच्या चिमट्याही तिला आठवत होत्या—

"वहिनी, आता तुम्ही अगदी गावाकडची बायको झालात. ऑफिस वगैरे काही नाही, फक्त भांडी, विहीर आणि कुस्तीचे सामने!"

आपल्या नणंदेच्या त्या डोळा मारण्याची आठवण होताच सलोनीच्या ओठांवर हलकेसे स्मित उमटले. तिने बादली विहिरीत सोडली आणि पाणी भरायची वाट पाहू लागली. इतक्यात कोणीतरी तिच्या जवळ येऊन उभे राहिले.

ती शुभा होती. हसत तिने स्वतःची ओळख करून दिली. साधी पण नीटनेटकी साडी आणि अंगाला चपखल बसणारा ब्लाउज तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला उठाव देत होता. एका तरुण आईची आत्मीयता आणि सहज देखणेपणा तिच्यात दिसत होता. तिच्याकडे पाहताना सलोनीला तिच्या आत्मविश्वासपूर्ण व्यक्तिमत्त्वाचे थोडेसे कौतुक वाटल्याशिवाय राहिले नाही.

बादली विहिरीत ढकलत शुभाने उत्सुकतेने विचारले,

"तुम्ही त्या पहलवानाला ओळखता ना?"

तिच्या ओठांवर एक हलकीशी खोडकर स्मितरेषा उमटली होती.

सलोनीने आपली बादली सावकाश वर ओढत विचारले,
"कोणाला?"

"अहो, आणखी कोण? तो उंच, धिप्पाड माणूस! गंगू..." शुभा म्हणाली. "काही पुरुष... ते अगदीच..."

वाक्य पूर्ण न करता ती थांबली. तिने एक खोल श्वास घेतला आणि नकळत एक दीर्घ सुस्कारा सोडला.

त्या हावभावानेच सलोनीच्या अंगावर शहारा आला. तिला अजूनही त्याच्या अंगावरचा घाम आणि मातीचा मिसळलेला वास आठवत होता. त्या आठवणीने तिच्या चेहऱ्यावर नकळत एक किळसवाणा भाव उमटला.

सलोनीच्या मनात क्षणभर एक चित्र चमकून गेले—शुभा आपल्या बाळाला घट्ट धरून उभी आहे आणि समोर गंगू अंगाला तेल चोळत असताना त्याच्याकडे चोरट्या नजरेने पाहत आहे. ती कल्पनाच इतकी विचित्र आणि अस्वस्थ करणारी होती की सलोनीने लगेच डोके हलवले आणि स्वतःला सावरत म्हणाली..

"मला निघायला हवं... पुन्हा भेटू."

"अगं, थांबा ना! तुमचं नाव तरी विचारलं नाही मी!" शुभाने उत्सुकतेने विचारले.

"सलोनी," ती थोडक्यात म्हणाली.

त्यावर शुभा हसली.

"खूप गोड नाव आहे! मी शुभा. माझ्या सासूबाई इथल्या एकमेव शाळेच्या मुख्याध्यापिका आहेत!"

सलोनीने संकोचाने हसत आपली बादली उचलली आणि निघू लागली. तेवढ्यात शुभाने पुन्हा तिला थांबवले. ती तिच्या पुढे चालत गेली आणि म्हणाली....

"असं नाही दीदी. बादली डोक्यावर ठेवा आणि मग अगदी गावाकडच्या बायकांसारखं चालून दाखवा."

हे म्हणत तिने स्वतःच डोक्यावर बादली ठेवून कसे चालायचे ते दाखवून दिले.

सलोनीला थोडे अवघडल्यासारखे वाटले, पण तिने शुभाचे अनुकरण केले. डोक्यावर बादली सांभाळत ती हळूहळू चालू लागली, तोल जाऊ नये म्हणून प्रत्येक पाऊल जपून टाकत होती.

ते पाहून शुभा खळखळून हसली.

"बस, अगदी बरोबर!" ती म्हणाली.

मग ती स्वतःच्या बादलीकडे परत वळली. सलोनी चालत जात असताना तिच्या आत्मविश्वासपूर्ण देहबोलीकडे एक नजर टाकून शुभा मनातच तिच्या देखण्या व्यक्तिमत्त्वाचे कौतुक करू लागली.

सलोनी घरी परतली आणि घराबाहेरच्या अंगणातील खाटेवर बसली. ती थकली होती, पण त्याहून अधिक तिच्या मनात शुभाच्या वागण्याचे विचार घोळत होते.

एक पत्नी, एक आई... आणि तरीही असे विचार? हे तिला समजत नव्हते. तिने नकळत एक दीर्घ श्वास घेतला. मात्र तिला हेही मान्य करावे लागत होते की गंगूसारख्या व्यक्तिमत्त्वात काहीतरी विलक्षण आकर्षण होते.

तो तिच्या पती राहुलसारख्या सभ्य, नम्र आणि मितभाषी पुरुषांपेक्षा पूर्णपणे वेगळा होता. गंगूची देहयष्टीही प्रभावी होती—दंडावर उठून दिसणारे मजबूत स्नायू, रुंद छाती, भक्कम कंबर आणि चेहऱ्यावर आत्मविश्वासाने मिरवली जाणारी खंडोबासारखी मिशी.

त्या आठवणी मनात येताच सलोनीने पुन्हा डोके हलवले. तिला स्वतःच आश्चर्य वाटत होते की ती अजूनही त्या सकाळच्या संभाषणाचा विचार करत होती."काय विचित्र बाई आहे ही शुभा..." ती स्वतःशीच पुटपुटली आणि अंगणाकडे नजर लावून शांत बसून राहिली.

त्या वेळी तिच्या कानावर हलकेसे कण्हण्यासारखे आवाज पडले. मंद, दाबलेले सुस्कारे. त्या आवाजाने सलोनीचे लक्ष वेधून घेतले. तिने बादली बाजूला ठेवली आणि जणू एखाद्या गुप्तहेराप्रमाणे सावधपणे त्या आवाजाच्या दिशेने चालू लागली.

तिचे ओठ किंचित उघडे राहिले होते. डोळे कुतूहलाने मोठे झाले होते. ती हळूहळू त्या खिडकीजवळ पोहोचत होती जिथून ते आवाज येत होते.

"ही कोणाची खोली असावी?" तिच्या मनात विचार आला.

आतून येणारे ते हलके, स्त्रीस्वरातील "उह...", "आह..." असे अस्पष्ट आवाज तिला अस्वस्थ करत होते. उत्सुकता आणि संभ्रम यांच्या मिश्र भावनांनी ती क्षणभर जागच्या जागी थबकली, खिडकीच्या दिशेने नजर लावून.

हलकेच बोलणे सलोनीच्या उत्सुक कानांपर्यंत पोहोचले...

गौरीने मुद्दाम अजून थोडे तेल मंजरीदेवींच्या पायांवर लावले.

"अगं गौरी, एवढं तेल नको लावूस!" मंजरीदेवी तिला रागावल्यासारख्या म्हणाल्या.
गौरी हसली.

"का नाही मालकीणबाई? सगळ्या गावाचं लक्ष वेधून घेतील असे चमकदार झाले पाहिजेत तुमचे पाय!"

असं म्हणत तिने अधिक जोमाने मालिश सुरू केली.

"तुम्ही माझं कधीच ऐकत नाही. किती वेळा सांगितलंय—नऊवारी थोडी गुडघ्यापर्यंत नेसत जा. तुमचे चमकदार, मजबूत पाय सगळ्यांना दिसले पाहिजेत!"

हे ऐकून मंजरीदेवींच्या गालांवर हलकीशी लाली उमटली. त्यांनी किंचित हालचाल केली आणि बनावटी रागाने म्हणाल्य.....

"तुझं ना काही खरं नाही! आणि तुझे हे उद्योग... मी पंचायतमध्ये काम करते. लोक काय म्हणतील?"
गौरी खट्याळपणे हसली.

"लोक काहीही म्हणोत, पण मालकीणबाई अजूनही गावात उठून दिसतात, हे मात्र खरं!"

खिडकीबाहेर उभी असलेली सलोनी हे संभाषण ऐकत होती. तिच्या चेहऱ्यावर आश्चर्य आणि कुतूहल यांचे मिश्र भाव उमटले. घरातल्या गंभीर आणि शिस्तप्रिय मंजरीदेवींची ही मोकळी, हसरी बाजू तिने प्रथमच पाहिली होती.

गौरी आता त्यांच्या पायांच्या तळव्यांकडे वळली. ती प्रत्येक बोटावर काळजीपूर्वक मालिश करू लागली. मग अचानक तिच्या चेहऱ्यावर एक खट्याळ हसू उमटलं.

"काय झालं?" मंजरीदेवींनी विचारलं.

"काही नाही..." गौरी खिदळली. "परवा तो गोड, बारीकसा माणूस आला होता ना..."

हे म्हणत तिने एका तळव्यावर थोडा अधिक दाब दिला. मंजरीदेवींच्या तोंडून नकळत आरामाचा एक मोठा सुस्कारा बाहेर पडला.

हे दृश्य पाहून सलोनीलाथोडं विचित्र वाटलं.

खोलीतून पुन्हा मंजरीदेवींचा आवाज आला—

"अगं, कोण तो बारीक माणूस?"

खोलीत तेलाचा मंद सुगंध दरवळत होता आणि त्या दोघींच्या बोलण्यात काहीतरी खट्याळपणा मिसळलेला असल्याची जाणीव होत होती. खिडकीबाहेर उभी असलेली सलोनी उत्सुकतेने पुढे काय बोललं जातंय ते ऐकू लागली.

"मालकीणबाई, तुमची स्मरणशक्ती कमी होत चालली आहे बहुतेक. अजून तुम्ही पन्नाशीतच आहात!" गौरीने चिडवत म्हटले.

असं म्हणत तिने मुद्दाम दुसऱ्या तळव्यालाही हलकेसे वळवले. मंजरीदेवींनी नकळत खालचा ओठ चावला.

हे पाहून सलोनीला पुन्हा एकदा विचित्र वाटले. गावातील मानाची व्यक्ती, पंचायत सदस्य आणि इतक्या प्रगल्भ वयाची स्त्री... पण आराम मिळत असताना तिच्या चेहऱ्यावर उमटणारे भाव सलोनीसाठी अनपेक्षित होते.

"आता गप्प बस आणि... सांग तर खरं, कोणत्या बारीक माणसाबद्दल बोलते आहेस?" मंजरीदेवींनी उत्सुकतेने विचारले.

त्यांच्या आवाजात आता स्पष्ट कुतूहल होते.

पण गौरीने मुद्दाम निरागसपणाचा आव आणला.

"राहू द्या. यावेळी तर तुम्ही मला अजून जास्त रागावाल!"

असं म्हणत तिने त्यांच्या पायाच्या बोटांवर पुन्हा तेल चोळायला सुरुवात केली.

त्या स्पर्शामुळे मंजरीदेवी किंचित शहारल्या.

"माझी चेष्टा करणं बंद कर आणि सांग!" त्या म्हणाल्या.

गौरीच्या चेहऱ्यावर खट्याळ हास्य पसरले...

"राहुल बाबा!"